فامّا اهل شهرها را كه ايشان با علما مخالطه ( 1 ) كنند و بر احكام شرع واقف باشند در حقّ ايشان اين است كه : وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْه أَجْراً عَظِيماً ( 2 ) ، و كمينه يكى را هفتصد باشد من قوله : مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّه كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّه يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ ( 3 ) .
قتاده گفت در اين آيت ما را روايت كردند از رسول - عليه السّلام - كه گفت : اعمال شش است : موجب [ 130 - پ ] و موجبه ، و مضاعف است و مضاعفه ، و مثل است و مثل . امّا آن دو عمل كه موجباند : هر كه او با پيش خدا شود و به خداى ( 4 ) شرك نياورده باشد لابد به بهشت شود ، و هر كه با پيش خدا شود با شرك لابد به دوزخ شود ، و امّا آن دو عمل كه مضاعف شوند : نفقهء مرد است بر اهلش ، يكى را دو ( 5 ) عوض دهند او را و نفقهء مرد است در سبيل خداى تعالى يكى را هفتصد ، چندان بدهد . ( 6 ) . و امّا آن دو عمل كه مثل به مثل است ( 7 ) آن است كه : بنده عزم كند كه حسنهاى ( 8 ) بكند آنگه نكند او را يك حسنه بنويسد و چون همّت كند كه سيّئه ( 9 ) بكند آنگه بكند ، او را يك سيّئه بنويسند . ( 10 ) .
سفيان ثورى گفت چون خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه عَشْرُ أَمْثالِها ) * . رسول - عليه السّلام - گفت : بار خدايا بيفزاى براى من . حق تعالى آيت فرستاد : مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّه ( 11 ) ، گفت : بار خدايا بيفزاى ، خداى تعالى آيت فرستاد : مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّه قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَه لَه أَضْعافاً كَثِيرَةً ( 12 ) ، گفت : ربّ زد ( 13 ) امّتي ، گفت : بار خدايا بيفزاى امّت مرا ، خداى تعالى
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، مل : مخالطت .
( 2 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 40 .
( 11 - 3 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 261 .
( 4 ) . مل : خداى تعالى .
( 5 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب ، لت : ده .
( 6 ) . مج ، وز ، مل ، لت : بدهند .
( 7 ) . مج ، وز ، مل ، لت : باشد .
( 8 ) . مج ، وز : حسنتى . بم : حسنهاى .
( 9 ) . مج ، وز : سيّئتى ، آج ، لب : سيّئهاى .
( 10 ) . مج ، وز ، مل ، لت و .
( 12 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 245 .
( 13 ) . آج ، لب ، آف : زدنى .