خداى شما را به اين اندرز مىكند تا همانا شما انديشه كنيد و غافل نباشى ( 1 ) از اين تا آنچه كردنى است كار بندى ( 2 ) و آنچه ناكردنى است اجتناب كنى ( 3 ) . كوفيان خواندند الَّا ابن كثير ( 4 ) : تَذَكَّرُونَ ، بتخفيف « ذال » هر كجا باشد ، و باقى قرّاء بتشديد « ذال » يقال : ذكرت الشّىء ذكرا و ذكرا كالحفظ ( 5 ) و الشّرب ( 6 ) ، و ذكر فعلى است متعدّى به يك مفعول چون عين مضاعف ( 7 ) كنى ( 8 ) متعدّى شود به دو مفعول ، يقال ذكرت فلانا و ذكّرته كذا ، قال الشّاعر : ( 9 )
يذكّر نيك ( 10 ) حنين ( 11 ) العجول ( 12 )
و نوح الحمامة تدعو ( 13 ) هديلا
و كذلك اذكرته كذا ، يادداشت دادم ( 14 ) فلان چيز را ، و تذكّر مطاوع « ذكّر » باشد و او متعدّى باشد به يك مفعول ، و قال الشّاعر : ( 15 )
تذكّرت ارضا بها اهلها
من أخوالها و من اعمامها
و قال آخر : ( 16 )
تذكّرت ليلى لات حين ادّكارها ( 17 )
و قد حنى الاضلاع ضلّ بتضلال
آن كه ( 18 ) به تخفيف خواند ، گفت : اصل او تتذكّرون ( 19 ) بود ، يك « تا » بيفگندند و آن « تا » ى تفعّل باشد دون حرف مضارعت كه او براى معنى ( 20 ) آمد فصار تذكّرون ،
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب ، آف ، آن : نباشيد .
( 2 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب ، آف : بنديد .
( 3 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب ، آف : كنيد .
( 4 ) . مج ، وز ، مل : أبو بكر .
( 5 ) . آج ، لب : كالحفيظ .
( 6 ) . آج : و الشّريف .
( 7 ) . وز ، مل : مضعف .
( 8 ) . مل : كنيد .
( 16 - 15 - 9 ) . مج ، مل شعر .
( 10 ) . لب ، بم : تذكرتك .
( 11 ) . لب ، بم ، آف : حين .
( 12 ) . مج ، لب ، بم ، آف : الفحول .
( 13 ) . مج ، وز ، آج ، لب : يدعو .
( 14 ) . مج ، وز ، مل ، لت : يادش دادم لب ، بم : باداشت دادم آف : پاداش دادم .
( 17 ) . اساس ، مج ، وز ، مل ، لت : اذكارها .
( 18 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، آف ، لت : آنگه .
( 19 ) . اساس . يتذكّرون ، با توجّه به مج تصحيح شد .
( 20 ) . مج ، وز ، لت : معنيى .