مادرى ( 1 ) باشند نصيب راست گيرند ، لقوله - عزّ و علا : * ( فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا ) * ( 2 ) ، أى من الأخ و الأخت السّدس . هر يكى از ايشان را دانگى فرمود حق تعالى ، و هر دو را به يك درج ( 3 ) فرود آورد . و كلاله سواء اگر مادرى باشند ( 4 ) يا پدرى و مادرى ، مقاسمت نكنند با مادر و پدر و فرزندان اگر پسر باشد ( 5 ) و اگر دختر . و ايشان با يكديگر ميراث گيرند ، اگر كلالهء پدرى يا ( 6 ) كلالهء مادرى مجتمع شوند دانگى كلالهء مادرى را باشد اگر يكى بود ، و باقى كلالهء پدرى را . و اگر كلالهء مادرى بيشتر از يكى بود ، چندان كه باشند ايشان را دو دانگ بود ، بيشتر نه ، لقوله تعالى : * ( فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ ) * ، و باقى چهار دانگ كلالهء پدرى را باشد ( 7 ) ، اگر شوهر يا زن مزاحمت كنند ايشان را ، نقصان بر كلالهء پدرى در شود دون كلالهء مادرى ، از آن كه چهار دانگ ايشان يا پنج دانگ ، شوهر نيمه ببرد ، و اگر زن برد ( 8 ) دانگى و نيم .
و اگر كلالهء مادرى و پدرى معا جمع شوند با كلالهء مادرى و كلالهء پدرى ، كلالهء مادرى را دانگى باشد اگر يكى باشند يا دو دانگ اگر بيشتر باشند بالسّويّه بينهم زن و مرد يكسان گيرند و باقى و آن چهار دانگ يا پنج دانگ ميان ( 9 ) كلالهء مادرى و پدرى باشد ، * ( لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ) * ، و كلالهء پدرى بيوفتد و ايشان را چيزى نباشد . ميراث كلاله بر اين جمله باشد كه گفتيم و اعتبار اين است ، و هم الإخوة و الأخوات على ما شرحنا و اللَّه ولىّ التّوفيق .
و جدّ و جدّه مقاسمت كنند با كلاله براى آن كه ايشان در يك درجهاند . جدّ من قبل الأب بمنزلت برادر است من قبل الامّ ( 10 ) ، و جدّه بمثابت خواهر و جدّ و جدّه من قبل الأمّ بمثابة الأخ و الأخت من قبلها درج ( 11 ) اينان متساوى است ، و ذكر اختلاف فقها رها كرديم تا مطوّل نشود ، و اشارت كرديم به رؤوس المسائل كه مذهب است
هامش
( 1 ) . اساس و وز : برادرى ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . لب مر السّدس .
( 3 ) . تب : درجه .
( 4 ) . آج ، لب : باشد .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مر ، تب : باشند .
( 6 ) . لب ، مر : با .
( 7 ) . آج ، لب ، فق و .
( 8 ) . مر : بود .
( 9 ) . مر : و باقى بر آن چهار دانگ يا پنج دانگ بود ميانهء .
( 10 ) . آج ، لب ، فق ، مر ، تب : الأب .
( 11 ) . آج ، لب ، فق ، مر : درجه .