امروز ، خواصّ رصاصند و عوامّ هوامّاند ، به صورت مردمند به سيرت سباعند .
بهرى ذئابند و بهرى كلابند ( 1 ) ، آنان كه زهّاداند ثعالب و ارانباند ، و آنان كه ولاتند چون كلب كلبند ، مؤمن در ميان ايشان ( 2 ) چون برّه يا چو آهو ( 3 ) كه پيرامن ( 4 ) او اين سباع باشند ، اگر جان به كنار برد كارى عظيم است - فمن نجا برأسه فقد ربح - چه جاى سر است ، و سر چه محلّ دارد ! هر كه دين به سر برد ، او گوى به سر [ برده است ] ( 5 ) ، اگر هزار سر چنين بنهد تا يك سر از آن نبرد هم او بر سود ( 6 ) است . اگر در عهد تو چنين باشد ، چه عجب كه در عهد امير المؤمنين على چنين بود كه : و العشرة تباع برأس من بني فراس ، أعنى
قوله - عليه السّلام : ليت معاوية صرفني بكم صرف الدّينار بالدّرهم اخذ منّي عشرة منكم و اعطاني واحدا من بني فراس من بني غنم ،
لا جرم چو سر بنهادند ، سر ببردند ( 7 ) كه : * ( وَقاتَلُوا وَقُتِلُوا ) * ، [ قاتلوا ] ( 8 ) گوى باختن و اسپ تاختن ايشان [ است ] ( 9 ) در ميدان مردان ، و « قتلوا » ، جان به دادن و سر بنهادن است . * ( لأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَلأُدْخِلَنَّهُمْ ) * ، دست يافتن ايشان و سر بردن ( 10 ) است ، اگر سر است و اگر پاى است ، تا ننهى نبرى ، بل تا ندهى نگيرى ( 11 ) - كمثل الميزان من اوفى استوفى ، تا پاى در ننهى دست نبرى ، و تا سر بر سر ( 12 ) ننهى سر نبرى ، و تا جان ندهى جان نبرى ، براى آن كه هر كه با جان است بىجان است ، كه : إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ ( 13 ) . و آن كه بر تو بى جان است ، بر ما ، هم با جان است و هم با جانان است ، كه : بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ( 14 ) . دع من هذا ، از اين ره رها كن و از اين در فراتر شو .
هامش
( 9 - 8 - 1 ) . اساس : كلاب ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق : اينان .
( 3 ) . وز : چو آهوى ، دب ، آج ، لب : چو بزى ، فق ، مر : يا جوهرى ، تب : يا جواهرى .
( 4 ) . وز ، دب ، آج : پرامن .
( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . اساس : بر سر ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق : سرفراز دو جهان گشتند .
( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : سر بريدن .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز وز : نبرى .
( 12 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 3 / 293 ) : سپر .
( 13 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 30 .
( 14 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 169 .