روشن نكند دل را كه فكرت .
ابو هريره روايت كرد كه رسول - عليه السّلام - گفت : بينا دلى مرد ( 1 ) بر بستر ستان ( 2 ) خفته باشد ، در آسمان نگرد و در ستارگان آسمان ( 3 ) ، گويد : گواهى ( 4 ) دهم كه تو را آفريدگارى و خالقى و مدبّرى هست ( 5 ) ، آنگه گويد :
اللهم اغفر لي
، بار خدايا بيامرز مرا ، خداى تعالى به رحمت به او نگرد و بيامرزد او را .
ابو الاحوص گفت چنين خواندم در كتابى كه : عابدى در بنى اسرائيل سى سال عبادت كرد ( 6 ) . در بنى اسرائيل چنان عادت بود كه چون عابدى سى سال عبادت كردى خالص ، و در آن ميانه ( 7 ) گناهى ( 8 ) نكردى ، ابرى بيامدى و او را سايه كردى . اين عابد پس از سى سال عبادت از آن هيچ اثر نديد ، مادر را گفت : يا مادر ! اين چه حال ( 9 ) است من عبادت كردم سى سال و اثر آن پيدا نشد ؟ گفت : همانا گناهى كردى در آن ميانه ( 10 ) ؟ گفت : نكردم ، و نه نيز همّت كردم ( 11 ) . گفت : هيچ بار اتّفاق افتاد كه بر آسمان نگريدى و انديشه ناكرده چشم از او بگرفتى ؟ گفت : بسيار .
گفت : تو را از اين جا آفت آمد .
* ( رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا ) * ، اين از جملهء آن جايهاست كه گفتيم عرب اضمار قول كنند ، و تقدير آن كه : يقولون ربّنا ما خلقت هذا باطلا . گويند : بار خدايا ! اين ( 12 ) به باطل نيافريدى ، بيانش : ما خَلَقْنَا السَّماءَ ( 13 ) وَالأَرْضَ وَما بَيْنَهُما باطِلًا ( 14 ) . . . ، و
هامش
( 1 ) . مر ، تب : بينادل مردى .
( 2 ) . اساس : آستان ، وز : ستانى ، لب ، فق : شان ، تب : بآستان ، با توجّه به وز و مر تصحيح شد ، وز در حاشيه به خط اصلى افزوده است : يعنى بر قفا .
( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق و از صدق .
( 4 ) . دب ، لب : گواى .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر الا لك الخلق و الامر كلّ شىء هالك الَّا وجهك المنوّر بانوار الرّبوبيّة .
( 6 ) . وز ، دب ، آج ، لب و .
( 7 ) . لب : ميان .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، تب : گناه .
( 9 ) . تب : حالت است .
( 10 ) . دب ، آج ، فق ، مر : در ميانه ، لب : در ميان .
( 11 ) . كذا : در اساس و وز و تب ، دب : و نه نيز همه عمر نكردم ، آج ، لب ، فق : و همه عمر نيز نكردم ، مر : و نيز همه عمر نكردم .
( 12 ) . مر را .
( 13 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : السّموات .
( 14 ) . سورهء ص ( 38 ) آيهء 27 .