نبوّت او ( 1 ) بودى . * ( وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ ) * ، اگر به خداى ايمان آريد ( 2 ) و از او بترسى ( 3 ) و از معاصى او اجتناب كنى ( 4 ) ، شما را مزدى عظيم باشد .
قوله تعالى : * ( وَلا يَحْسَبَنَّ ) * ( 5 ) * ( الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِما آتاهُمُ اللَّه مِنْ فَضْلِه ) * ، اختلاف قرّاء در « تحسبنّ ( 6 ) » چنان كه اوّل گفتيم « تا » خطاب است با رسول - عليه السّلام - و « يا » اسناد فعل باشد با بخيلان بر قراءت آنان كه « يا » خوانند ، تقدير اين است كه : و لا يحسبنّ الباخلون بخلهم خيرا ( 7 ) لهم ، و بخل كه مفعول اوّل است ( 8 ) بيفگند براى آن كه اكتفا كرد به ذكر « يبخلون » از او ، چنان كه گويى : قدم زيد فسررت به أى بقدومه ، و قال الشّاعر ( 9 ) :
اذا نهى السّفيه جرى اليه
و خالف و السّفيه الى خلاف
أى جرى الى السّفه ، و « هو » عماد باشد ، چنان كه گفت : اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ ( 10 ) . . . ، و قوله : وَيَرَى ( 11 ) الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ ( 12 ) . . . ، و بر قراءت حمزه كه به « تا » خواند ، « الَّذين يبخلون » مفعول اوّل باشد و « بخلهم » كه محذوف است بدل او بود ، بدل اشتمال و « خيرا لهم » مفعول دوم باشد . حق تعالى گفت : گمان مبر بخيلان را كه بخل ايشان به آنچه خداى داد ايشان را ايشان را بهتر است ، بل ايشان را بتر است كه حساب و و بال جمع آن ( 13 ) بر ايشان بود و نفعش ديگران را ، چنان كه امير المؤمنين على ( 14 ) گفت :
بشّر مال البخيل بحادث او ( 15 ) وارث ،
بشارت ده مال بخيل را به حادثه يا وارثى ، و هم او گفت -
هامش
( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق : آن .
( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق : آرى / آريد .
( 3 ) . مر ، تب : بترسيد .
( 4 ) . مر ، تب : كنيد .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : و لا تحسبنّ ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 6 ) . ضبط كلمه به همين صورت در اين آيه مورد نظر مفسّر بوده است ، و نه يحسبنّ .
( 7 ) . اساس ، مر : خير ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر : اوست .
( 9 ) . تب شعر .
( 10 ) . سورهء انفال ( 8 ) آيهء 32 .
( 11 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : و ترى ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 12 ) . سورهء سبأ ( 34 ) آيهء 6 .
( 13 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مر : ندارد .
( 14 ) . تب ، مر عليه السّلام .
( 15 ) . مر : أم .