التّوّابين من الذنوب ، خدا دوست دارد توبت كاران را آنان كه [ از گناه ] ( 1 ) توبت كنند ، و آنان را كه در طهارت و پاكى از احداث آب به كار دارند . مجاهد گفت : يحبّ التّوّابين من الذّنوب و المتطهّرين من أدبار النّساء ، يعنى دوست دارد ( 2 ) آنان را كه خويشتن پاكيزه دارند از آن كه خلوت كنند با زنان بر ( 3 ) وجهى ديگر .
مقاتل حيّان ( 4 ) گفت : التّوّابين من الذّنوب و المتطهّرين من الشّرك ، از گناه توبت كنند و از شرك خويشتن پاك سازند ( 5 ) . سعيد جبير به عكس اين گفت : يحبّ ( 6 ) التّوّابين من الشّرك و المتطهّرين من الذّنوب ، از شرك توبت كنند به ايمان ، و از پس ايمان نيز گناه نكنند و پاكى جويند از گناه .
منهال بن عمرو گويد : بنزديك ابو العاليه بودم ، برخاست و وضوى نيكو باز كرد و آنگه گفت : * ( إِنَّ اللَّه يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ) * ، ابن جريج گفت عن مجاهد : * ( التَّوَّابِينَ ) * ، آنان ( 7 ) كه گناه كرده باشند پس توبت كنند . و * ( الْمُتَطَهِّرِينَ ) * ، آنان كه خود هرگز گناه نكرده باشند .
عبد الرّحيم قنّاد ( 8 ) گفت : التّوّابين من الكبائر و المتطهّرين من الصّغائر ، التّوّابين من الافعال ، و المتطهّرين من الاقوال ، التّوّابين من الاظهار ، و المتطهّرين من الاضمار ، التّوّابين من الاثام ، و المتطهّرين من الاجرام ، التّوّابين من الجراير ، و المتطهّرين من خبث السّرائر ، التّوّابين من الذّنوب ، و المتطهّرين من العيوب .
و ظاهر آيت با آن مىماند كه * ( يُحِبُّ التَّوَّابِينَ ) * ، يعنى آنان را كه مقاربت كرده باشند با زنان در حال حيض و ندانسته باشند ، چون بدانند از آن توبت كنند . * ( وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ) * ، يعنى آنان را كه طلب پاكيزگى كنند و از اين معنى دور باشند ، الَّا آن است كه اگر چه آيت عقيب اين حديث آمد ، روا باشد كه مراد عموم بود ، پس حمل
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . وز : دارند .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : به .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : مقاتل بن حيّان .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : دارند ، كه به اعتبار گنگى لفظ بر متن مرجّح مىنمايد .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها بجز دب باشند .
( 8 ) . آج ، لب ، فق : قتاد ، ديگر نسخه بدلها : قتاده .