خداى تعالى تو را با سياهى و زشت رويى ( 1 ) ياد كرد در ملاء اعلى ، و در شأن تو آيتى فرستاد ، پس حذيفه او را آزاد كرد و به زنى كرد .
سدّى گفت : آيت در عبد اللَّه رواحه آمد ، كه او پرستارى سياه داشت ، بر او خشم گرفت و او را بزد و بيرون كرد ، آنگه بترسيد و پشيمان شد . بيامد و رسول را - عليه السّلام - خبر داد رسول - عليه السّلام - گفت : چگونه كسى است اين پرستار ؟
گفت : شهادتين مىگويد و نماز مىكند ، و روزه مىدارد ، و وضو و آب دست به جاى مىآرد . رسول - عليه السّلام - گفت :
هى مؤمنة ،
اين كنيزك مؤمنه است .
عبد اللَّه رواحه گفت : به آن خدايى كه تو را به حق به خلقان فرستاد كه آزادش بكنم و به زنى كنم ( 2 ) ، و آنچه گفت بكرد . جماعتى مردم ( 3 ) طعنه زدند و گفتند :
پرستارى سياه را به زنى كرده اى ، و زنى آزاد مشركه را بر او عرض كردند ( 4 ) و ايشان رغبت كردندى در نكاح مشركات براى آن كه تا باشد كه ايمان آرند ( 5 ) . خداى تعالى اين آيت فرستاد و نكاح مشركات حرام كرد ، قوله : * ( وَلا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا ) * ، و دختر به مرد مشرك مدهيد تا ( 6 ) ايمان آرد . از هر دو طرف نهى كرد ، هم خواستن و هم دادن ، در ( 7 ) جمله مناكحت با ايشان حرام است . * ( وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ ) * ، و بنده مؤمن به باشد از آزادى مشرك ، و اگر چه شما را به عجب آرد به مال و جمال و حسن حال .
حسن بصرى و قتاده روايت كنند ( 8 ) از انس مالك كه : يك روز رسول - صلَّى اللَّه عليه و على آله - نشسته بود ، اعرابيى در آمد و سلام كرد و گفت : يا رسول اللَّه ! أيمنع سوادي و دمامة وجهي من دخول الجنّة ؟ گفت : سياهى من و زشت روىام مرا منع نكند ( 9 ) از آن كه به بهشت روم ( 10 ) ؟ گفت : نه ، مادام تا از خداى بترسى و به رسول او ايمان دارى گفت : يا رسول اللَّه [ 283 - ر ] ! به آن خداى كه تو را شرف نبوّت داد كه
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، لب ، فق ، مر : رويت ، دب : زشتى رويت ، آج : روييت .
( 2 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب او را .
( 3 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مر : مردمان .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : عرضه كردند .
( 5 ) . اساس : آرد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها آنگه كه .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : بر .
( 8 ) . اساس ، مج ، وز : كند ، با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 9 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، مب ، مر : كند .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها بجز آج ، لب ، مب : شوم .