و قنا عذاب النار . گفتند : « زدنا » زيادتى بكن ، هم اين باز ( 1 ) گفت . گفتند : ( 2 ) زيادتى بكن . گفت : چه زيادت ( 3 ) خواهى ، و اين [ 255 - ر ] دعايى است شامل خير دنيا و آخرت را ( 4 ) براى شما خير دنيا و آخرت بخواستم . و بيشتر دعاى رسول - عليه السّلام - اين بودى كه گفتى : * ( رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * .
مجاهد روايت كند از عبد اللَّه عبّاس كه گفت : خداى را تعالى بنزديك ركن يمانى فريشته اى است كه از آنگاه كه خداى تعالى جهان ( 5 ) آفريد ، آن جا ايستاده است و مىگويد : آمين آمين ، بر دعاى آنان كه ايشان گويند : * ( رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * .
ابن جريج گفت : چنين رسيد به من كه فرمودند اهل موقف را كه بيشتر دعاى ايشان اين بود ( 6 ) : * ( رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ . ) *
* ( أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا ) * ، ايشان آنان باشند كه ايشان را نصيبى بود و بهرى ( 7 ) از آنچه كرده باشند .
مفسّران گفتند : من الخير ، و الدّعاء ( 8 ) و من الثّواب بالجزاء ، براى آن كه ايشان از خداى تعالى خير دنيا و آخرت خواستهاند به دعا ايشان را خير دعا ( 9 ) بدهند ، و به عمل صالح ايشان را جزاى ثواب بدهند .
جويبر ( 10 ) روايت كند از ضحّاك از عبد اللَّه عبّاس كه گفت : سبب نزول آيت آن بود كه مردى بنزديك رسول آمد گفت : يا رسول اللَّه ، پدرم از دنيا برفت و او حجّ خانه خدا نكرده بود ، اگر من براى او حجّ بكنم مجزى باشد از او ؟ گفت : اى مرد اگر پدرت را وامى بودى تو قضا كنى ، آن را مجزى نباشد از او ؟ گفت : آرى يا رسول
هامش
( 1 ) . مب : اين دعا .
( 2 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مر زدنا .
( 3 ) . مر : زيادتى .
( 4 ) . مب : از .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر را .
( 6 ) . مب : اين باشد كه قوله تعالى .
( 7 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، فق ، مر : بهره اى .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : بالدّعاء .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : دنيا .
( 10 ) . مج ، وز ، جبير ، دب ، آج ، لب ، مر : چنين ، مب : حنين .