اصبحت الدّنيا لنا عبرة
و الحمد للَّه على ذلكا
اجتمع النّاس على ذمّها
و ما أرى منهم لها تاركا
و شعبى گفت : دنيا را به هيچ چيز مثل نزدهام مگر بيت كثيّر :
اسييء بنا أو احسني لا ملومة
لدينا و لا مقليّة ان تقلَّت
و مثله :
نذمّه ثمّ نهواه و نطلبه
يا صدق ذا المثل المحبوب مسبوب
* ( وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً ) * ، و بهرى از ايشان آنند كه مىگويند :
خداى ما بده ( 1 ) ما را در دنيا نيكى و در آخرت نيكى ، حق تعالى تو را باز آموخت كه دعا چگونه كن ( 2 ) و باز نمود كه مردم از اين دو گونهاند : يكى آن كه دنيا مىخواهد و از آخرتش تيمار نيست و او را در آن خلاقى و نصيبى نيست ، و خلاق نصيب مقدّر باشد من الخلق و هو التّقدير . [ 254 - پ ] و بهرى آنند ( 3 ) كه از خداى تعالى خير دنيا مىخواهند و نصيب آخرت فراموش نمىكنند ، اين مىخواهند براى عاجل معاش ، و آن طلب مىكنند براى آجل معاد . اين براى ممرّ ، و آن براى مقرّ ، اين براى حال و آن براى مآل .
مفسّران خلاف كردند در معنى اين دو حسنه كه حسنه دنيا چيست و حسنه آخرت چيست ؟ روايت كردند كه امير المؤمنين على - عليه السّلام - گفت : حسنه دنيا زنى صالح ( 4 ) است و حسنه آخرت حور العين ( 5 ) است . * ( وَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * ، مراد به اين عذاب دوزخ ، زن بد است .
حسن بصرى گفت : حسنه دنيا علم و عبادت است ، و حسنه آخرت بهشت است .
سدّى و مقاتل حيّان گفتند : حسنه دنيا روزى فراخ حلال است ، و حسنه آخرت آمرزش و ثواب است .
هامش
( 1 ) . اساس : بدهد ، با توجّه به نو نويسى نسخه در محلّ افتادگى ، به قياس با نسخه مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . مر : كنى .
( 3 ) . مب : آنانند .
( 4 ) . مج ، وز ، دب ، مر : صالحه .
( 5 ) . مر : بهشت .