على حبّ اللَّه او ( 1 ) حبّ الطَّعام .
و وجهى دگر در آيت آن است كه : * ( عَلى حُبِّه ذَوِي الْقُرْبى ) * ، اى على حبّ المعطي ذوى القربى ، و معنى آيت آن بود كه : مال بدهد براى محبّت ايشان تا آيت منبى بودهم از عطا دادن ( 2 ) ، هم از ( 3 ) صلت رحم . و بر اين وجه * ( ذَوِي الْقُرْبى ) * مفعول « حبّ » باشد ، مفعول « ايتاء » نباشد ، و قولهاى اوّل قريبتر است .
و وجهى دگر آن است : على حبّ الايتاء ، مال دهد با آن كه دادن دوست دارد . و قول بيشتر مفسّران از عبد اللَّه عبّاس و عبد اللَّه مسعود و ربيع و سدّى آن است كه : راجع است با مال ، و بيانش آن كه عبد اللَّه مسعود روايت كرد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و على إله - گفت : چون او را پرسيدند كه : اىّ الصّدقة افضل ؟
قال : ان تعطي و انت صحيح شحيح تأمل الغنى ،
و
يروى ( 4 ) : تأمل العيش و تخشى الفقر فلا تمهّل حتّى اذا بلغت الحلقوم ( 5 ) قلت لفلان كذا و لفلان كذا ،
يكى پرسيد كه : يا ( 6 ) رسول اللَّه ! كدام صدقه فاضلتر است ؟ گفت : آن كه بدهى و توتن درست باشى و بخيل امّيد زندگانى دارى و از درويشى ترسى رها نكنى تا جان به گلو ( 7 ) رسد ، آنگه گويى ( 8 ) : اين فلان را و آن فلان را ، چه در حال يأس آن رونق ندارد كه در حال سعت ( 9 ) و اختيار با تردّد ( 10 ) دواعى .
ابو الدّرداء روايت كند كه رسول - عليه السّلام - گفت : مثل آن كس كه به در مرگ صدقه دهد ، مثل كسى بود كه چيزى به هديّه دهد پس از آن كه سير شده باشد . حق تعالى شش كس را ذكر ( 11 ) كرد كه مال به ايشان بدهد : اوّل خويشان را ، چه صدقه بر ايشان هم صدقه باشد و هم صلت رحم ، چنان كه گفت ( 12 ) - عليه السّلام :
الصّدقة على القرابة صدقة و صلة .
هامش
( 1 ) . مر على .
( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و .
( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : به .
( 4 ) . مب و .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر و .
( 6 ) . وز : اى .
( 7 ) . مر : گلوا .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر كه .
( 9 ) . دب ، مر : سعت صحت ، آج ، لب ، فق ، مب : صحّت .
( 10 ) . لب و .
( 11 ) . مر : ياد .
( 12 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر رسول .