قريش بودند و كنانه و خزاعه و عامر و صعصعه ، ايشان را براى شدّتشان حمس خواندند . ايشان بيامدند و رسول را - عليه السّلام - گفتند : يا رسول اللَّه ! امن شعائر اللَّه هذا ، اين كه ما مىكنيم از مناسك هست ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد .
اكنون فقها خلاف كردهاند فى السّعى بين الصّفا [ 182 - ر ] و المروة . مذهب شافعى و مالك و احمد و اسحاق چنان است كه : سعى از ميان صفا و مروه از فرايض حجّ است ، و حجّ بى آن درست نباشد اگر كسى رها كند به فديه از او بر نخيزد جز ( 1 ) كه قضا كند همان بعينه ، و اگر از مكّه بشده باشد باز آيد و قضا كند همچنان كه طواف خانه .
و مذهب ابو حنيفه و سفيان ثورى و ابو يوسف و محمّد چنان است كه : اگر باز آيد و قضا كند نيكو باشد ، و اگر نكند و فديه كند به خونى كه بريزد مجزى باشد از او .
و انس مالك گفت و عبد اللَّه زبير و عطا و مجاهد كه : سعى از ميان صفا و مروه سنّت است . اگر كسى نكند بر او هيچ لازم نيايد . و گفتند : در قراءت عبد اللَّه عبّاس و شهر بن حوشب و عبد اللَّه مسعود چنين است كه : فلا جناح عليهما ان لا يطَّوّف بهما .
و مذهب اهل البيت چنان است كه : سعى صفا و مروه ركنى از اركان حجّ است . هر كه نكند حجّش درست نباشد . و كيفيّت اين آن است كه : هفت بار سعى كند از ميان صفا و مروه . ابتدا به صفا كند ، و ختم به مروه . و مذهب فقها ، همچنين است الَّا اصحاب ظاهر از داود و اصحاب او و ابن جرير و ابو بكر الصّيرفىّ من اصحاب الشّافعىّ . و گفتند : در سعى اين مقدار بس بود كه از ميان اين دو كوه برود ، اگر بر كوه نشود باكى نبود ، و مذهب فقها همچنين است الَّا مذهب ابن الوكيل من اصحاب الشّافعىّ ، گويند ( 2 ) : صعود واجب است .
دليل بر صحّت مذهب ما در اين مسايل طريقهء احتياط و طريقهء براءت ذمّت است ، و قول رسول - عليه السّلام - كه او گفت :
يا ايّها النّاس كتب عليكم السّعى فاسعوا
، و معنى « كتب » ، فرض باشد .
هامش
( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر آن .
( 2 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب : كه او گويد ، مر : و گفتند .