* ( الْمُؤْمِنِينَ » ) * يعنى خداوند بر مؤمنان نعمت بخشيد . و منّت قولى كه شمردن و برخ كشيدن نعمت است قبيح مىباشد مگر وقتى كه طرف كفران نعمت كند ( ترجمهء آزاد ) .
آنان كه منّ را قطع معنى كردهاند گويند آلت وزن را از آن من گويند كه جنس وزن شده با آن در مقدارى قطع و تعيين ميگردد .
[ در اينجا سه مطلب هست . ] 1 - منّت در قرآن آنجا كه به خدا نسبت داده شده همه بمعنى انعام و نعمت دادن است مثل * ( لَقَدْ مَنَّ الله عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا ) * آل عمران : 164 . خدا بر مؤمنان نعمت بخشيد آنگاه كه در ميان آنها پيامبرى مبعوث كرد وجود پيغمبر نعمت است كه خدا بمردم عطا فرموده است .
* ( كَذلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ الله عَلَيْكُمْ ) * نساء : 94 . ولى در آيهء * ( يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ الله يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) * حجرات : 17 . ظاهرا مراد از * ( « يَمُنُّ عَلَيْكُمْ » ) * منّت قولى است كه در مقابل آنان كه اسلام خويش را برخ آنحضرت ميكشيدند و منّت مىنهادند ميفرمايد :
بلكه خدا بر شما منّت دارد كه هدايتتان كرد .
2 - منّت در انسان مثل منّت خدا بمعنى انعام و عطيه آمده مثل * ( هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ ) * ص : 39 . اين عطاى با حساب ماست به تو ، تو هم عطا كن يا باز دار .
* ( فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِداءً ) * محمد : 4 . ريسمان را محكم كنيد سپس يا احسان و آزاد ميكنيد و يا عوض ميگيريد . ظاهرا منظور احسان و آزاد كردن است نه آزاد كردن و برخشان كشيدن .
3 - منّت قولى و برخ كشيدن كه ناپسند و مبطل عمل است مثل * ( وَتِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرائِيلَ ) * شعراء : 22 . موسى عليه السّلام بفرعون گفت :
آن نعمتى است كه چون بنى اسرائيل را بردهء خويش كردهاى بر من منّت مىنهى
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 293
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٩٣