بقباق از امام صادق عليه السّلام دربارهء * ( ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَتَماثِيلَ . . . ) * نقل شده كه فرمودند : « وَالله ما هِىَ تَماثيلُ الرّجالِ وَالنّساءِ وَلكِنَّهَا الشَّجَرُ وَشِبْهُه » به خدا آنها مجسّمهء مردان و زنان نبود بلكه مجسّمهء درخت و نحو آن بود . اين روايت در مجمع نقل شده و در مصباح الفقاهه در بحث حرمة التصوير به صحت آن تصريح شده است .
امّا جريان عيسى عليه السّلام آن يك وجه استثنائى بود براى اثبات و نشان دادن معجزه . و اللَّه العالم . امّا آنچه از حسن مفسر نقل شده كه در آن روز عمل مجسّمه حرام نبود و آن منحصر بشريعت اسلام است روايت صحيحه آن را دفع مىكند . و اللَّه اعلم .
* ( فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا مريم : 17 . آيه دربارهء آمدن فرشته است پيش مريم مراد از تمثّل آنست كه در عين ملك بودن به نظر مريم بشر ميامد نه اينكه واقعا بشر شده بود رجوع شود به « جنّ » بند 12 .
مأجوج :
* ( إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ ) * كهف : 94 . * ( حَتَّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ ) * انبياء : 96 .
مأجوج و يأجوج چنان كه در « قرن - ذو القرنين » گفتهايم همان اقوام بدوى بودند كه آنها را « تاتار » ناميدهاند در حدود 600 سال قبل از ميلاد يك دسته از آنان در سواحل درياى سياه پراكنده شده ، هنگام پائين آمدن از دامنهء كوههاى قفقاز آسياى غربى را مورد هجوم قرار ميدادند . اين نقطه آن روز مغولستان ناميده ميشد . ذو القرنين براى جلوگيرى از تاخت و تاز آنها ميان دو كوه سدّى ساخت .
در سورهء كهف هست : ذو القرنين پس از بناى سدّ چنين گفت : * ( فَإِذا جاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَه دَكَّاءَ وَكانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا . وَتَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً ) * كهف : 98 و 99 . ذو القرنين خبر داد كه چون روز وعدهء خدايم رسد سدّ را ريز ريز گرداند ، آنگاه خدا فرمايد :
آن روز مردم را ميگذاريم بعضى در