حالات عيسى عليه السّلام را شنيدند كه بدون پدر متولد شده و ديدند كه نصارى او را پسر خدا ميدانند و پرستش ميكنند ، گفتند : جائى كه عيسى معبود باشد خدايان ما بهتر از اوست . و نيز ظاهر آنست كه از قصّهء عيسى كه قرآن نقل مىكند اعراض كرده و فقط به معبود بودنش در نزد نصارى چسبيدهاند آيات بعدى معبوديت او را نفى مىكند .
تمثال بمعنى مجسّمه است راغب گفته : « التّمثال : الشّىء المصوّر » جمع آن تماثيل است * ( ما هذِه التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ ) * انبياء : 52 .
اين مجسمه ها ( بتها ) چيستند كه پيوسته آنها را عبادت ميكنيد ؟ ! ! * ( يَعْمَلُونَ لَه ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَتَماثِيلَ وَجِفانٍ كَالْجَوابِ . . . ) * سباء :
13 . يعنى جنّ براى سليمان آنچه ميخواست از كاخها ، مجسّمه ها و كاسه هائى ببزرگى حوضها ميساختند .
ظهور تماثيل در اعمّ است آيا در شريعت تورات مجسّمه ساختن جايز بود كه سليمان دستور ميداد برايش بسازند ؟ ايضا آيهء * ( أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيه فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ الله . . . ) * آل عمران :
49 . كه صريح است در اينكه عيسى عليه السّلام مجسّمهء پرنده ميساخت .
طبرسى رحمه اللَّه ذيل آيهء * ( ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ ) * بقره : 51 . فرموده :
مجسّمه ساختن محذورى ندارد فقط مكروه است و امّا آنچه از رسول خدا نقل شده كه آنحضرت مصورين را لعنت كرده مراد كسانىاند كه خدا را بخلق تشبيه ميكنند يا عقيده دارند كه خدا داراى صورتى است . به نظر طبرسى ساختن مجسّمه براى پرستش حرام است نه مطلق ساختن .
ولى شيخ رحمه اللَّه در مكاسب محرّمه فرموده : ساختن مجسّمهء ذوات ارواح بلا خلاف حرام است و در مستند بر حرمت آن ادعاى اجماع كرده است ايضا محقق ثانى فرموده :
حرام است اجماعا .
نگارنده گويد : در روايت صحيحهء
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 236
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٣٦