زنا كارى در پيش گيريد .
آنوقت پس از تمام شدن اين حكم فرموده : * ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِه مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ) * ظاهرا « ما » در « فما » موصول و ضمير « به » راجع به آن است يعنى زنى از زنان كه مورد استمتاع شما واقع گرديد اجرت آنها را بطور معين بدهيد .
و شايد « ما » شرطيه باشد در اين صورت ضمير « به » راجع است به آنچه از * ( « أُحِلَّ لَكُمْ . . . » ) * استفاده مىشود .
مثل « حلّ - نيل » يعنى هر گاه از زنان بحليّت استمتاع كرديد اجرت آنها را بدهيد .
امّا تفريع * ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ . . . ) * نسبت به * ( « أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ » ) * تفريع جزئى بر كلى است زيرا كه * ( « أُحِلَّ لَكُمْ . . . » ) * شامل نكاح دائم و منقطع و ملك يمين است چنان كه در آيهء * ( أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ . . . ) * بقره : 184 . * ( لا إِكْراه فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِالله . . . ) * بقره : 256 . تفريع فرد بر كلّ است .
در مذهب اهل بيت عليهم السلام آيه بىشكّ دربارهء نكاح متعه است و آن تا قيامت حلال مىباشد در كافى كتاب النكاح ابواب المتعه ضمن ابوابى روايات آن نقل شده ايضا در وسائل و كتابهاى ديگر ، در كافى از ابى بصير نقل كرده « قال ، سئلت ابا جعفر عليه السّلام عن المتعة فقال : نزلت فى القرآن فما استمتعتم به منهنّ فآتوهنّ اجورهنّ فريضة فلا جناح عليكم فيما تراضيتم به من بعد الفريضة » و نيز ابى مريم از امام صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : « المتعة نزل بها القرآن و جرت بها السّنة من رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله » .
در الميزان فرموده : مراد از استمتاع مذكور در آيه بىشك متعه است چون آيه مدنى است و در ضمن سورة نساء در نصف اوّل دوران هجرت آنحضرت نازل شده است چنان كه معظم آيات سوره بر آن دلالت مىكند و نكاح متعه آن روز ميان مردم
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 228
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٢٨