* ( مِنْ قَرْنٍ ) * ص : 3 .
در جوامع الجامع ذيل آيهء * ( أَ لَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ ) * يس :
31 . فرموده اصل در « كم » استفهام است ، در كم استفهاميّه گوئيم : « كم مالك » مال تو چقدر است در معنى ميان كم خبرى و استفهامى پنج فرق ذكر كرده است . در آيهء * ( قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ ) * كهف : 19 . « كم » براى استفهام است .
كمل :
كمال و كمول بمعنى تمام است در صحاح و قاموس گفته :
« الكمال : التّمام » مىشود گفت : كمال وصفى است بالاتر از تمام ، مثلا تمام انسان آنست كه اعضايش ناقص نباشد و كمال انسان آنست كه بعضى از اوصاف حميده را هم داشته باشد مثل علم و شجاعت لذا در قاموس آمده : « كمّله : اتمّه و اجمله » در مصباح گفته : « كمل » آنگاه گويند كه اجزائش تمام و محاسنش كامل باشد .
ولى ظاهرا اين فرق در همه جا نيست بلكه اغلب كمال بمعنى تمام است . * ( وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا الله ) * بقره : 185 . تا عدّهء روزهائى را كه روزه نگرفتهايد تمام كنيد ( و روزه بگيريد ) و خدا را بزرگ بدانيد .
* ( فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ) * بقره :
196 . اين ده روز روزه وظيفهء كسى است كه قدرت قربانى ندارد . به نظر الميزان قيد « كاملة » براى آنست كه سه روز و هفت روز هر يك حكم مستقلَّى است و هفت روز تمام كنندهء سه روز نيست بلكه كامل كنندهء آنست .
على هذا كمال در آيه وصفى است ما فوق تمام و گرنه سه روز و هفت روز هر يك بنوبت خود تماماند .
* ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ . . . ) * براى مزيد توضيح لازم است اين آيه را با صدر و ذيل آن نقل كنيم : * ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَما أُهِلَّ لِغَيْرِ الله بِه ) * . . . * ( ذلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ ) *