مترى چند ميليارد كهكشان مجزّا وجود دارد و در فاصلهء 85 ميليون سال نورى كهكشانهاى ديگرى كشف كردهاند كه هر يك داراى ميلياردها ستارهاند آنوقت ملاحظه فرمائيد مخلوقات خدا چه قدر و تا كجااند ( سبحان من خلق العالم ) و حتى اگر ذرّات آب دريا با خود آن نوشته شود به خودش هم كفايت نخواهد كرد كجا مانده بموجودات ديگر . از اينجا است كه * ( « لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي » ) * .
معنى آيهء اول : بگو اگر براى شمردن مخلوقات پروردگارم دريا مركَّب بود هر آينه پيش از تمام شدن موجودات دريا تمام ميشد و اگر درياى ديگرى مانند آن را بكمك مياورديم باز تمام ميشد .
آيهء دوم : اگر همهء درختان روى زمين قلم بودند و دريا با هفت درياى ديگر مركَّب ميبود ( در شمارش مخلوقات خداوندى درياها تمام ميشدند ولى ) مخلوقات خدا تمام نميشد حقّا كه خدا عزيز و حكيم است .
هفت دريا براى مثال است نه اينكه مثلا هشت دريا كفايت ميكرد .
در مجمع ذيل آيهء اول كلمات را :
آنچه خدا از كلام و حكمتها در قدرت دارد و در ذيل آيهء دوم مقدورات و معلومات خداوند گرفته كه با كلمات تعبير آورده ميشوند .
در الميزان آمده : خدا با دهان سخن نميگويد قول خدا همان فعل خداست ، فعل خدا كلمه خوانده مىشود كه بر وجود خدا دلالت دارد . . و از اين معلوم مىشود هر چه بوجود ميايد و هر واقعهاى كه بوجود ميپيوندد از اين حيث كه دالّ بر خداست كلمه خوانده مىشود ، در ذيل آيهء دوم نظير اين سخن را گفته و علت تمام نشدن كلمات را غير متناهى بودن آنها دانسته است . ولى چنان كه گفتيم از آيات غير متناهى بودن كلمات استفاده نميشود مگر آنكه مراد از آنها مثل قول مجمع مقدورات خداوند باشد .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 145
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٤٥