* ( جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْه ما عَنِتُّمْ . . . ) * توبه : 128 . ميدانند چنان كه واحدى در مقدمهء اسباب النزول ص 8 نقل كرده است .
در مجمع ذيل آيهء * ( وَاتَّقُوا يَوْماً . . . ) * از ابن عباس و سدّى نقل كرده كه آخرين آيهء قرآن اين آيه است و چون نازل گرديد جبرئيل گفت : آن را در رأس آيهء 280 ( سوره ) بقره بگذار ، آنگاه از مفسّران نقل كرده كه اين آخرين آيهء نازل شده است رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله پس از آن بيست و يك روز و بقول ابن جريح نه روز و بقول ديگران هفت شب در دنيا ماند .
در تفسير برهان آن را از واحدى نقل كرده كه آنحضرت بعد از نزول آيه ، 21 روز در دنيا ماندند ، الميزان آن را از درّ المنثور نقل و پسنديده است . در كشّاف نيز از ابن عباس نقل كرده و گويد : جبرئيل بآنحضرت گفت : آن را در رأس آيهء 280 بقره بگذار . ابن كثير نيز آن را در تفسير خود آورده است . تركيب سوره ها بايد دانست تركيب سوره هاى قرآن بدستور رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله بوده است چنان كه از مجمع و كشّاف نقل شده كه فرمود آيهء * ( وَاتَّقُوا يَوْماً . . . ) * را آيهء 281 سورهء بقره گردانيد حال آنكه بقره در اوائل هجرت نازل شده در مجمع گويد همه اش مدنى است مگر آيه 281 * ( وَاتَّقُوا يَوْماً . . . ) * كه در حجة الوداع نازل شد و اينكه قرآن فرموده * ( فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِه ) * - . . . * ( فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِه ) * روشن مىكند كه سوره ها مفروض و جدا از هم بودند علامهء طباطبائى فرموده : نميشود انكار كرد كه اكثر سور قرآنى پيش از رحلت در ميان مسلمانان دائر و معروف بودند ، در دهها و صدها حديث . . .
همچنين در وصف نمازهائى كه خوانده و سيرتيكه در تلاوت قرآن داشتند نام اين سوره ها آمده است و همچنين نامهائيكه براى گروه گروه اين سوره ها در صدر اسلام دائر بوده مانند سور طوال و مئين و مثانى و مفصّلات
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 281
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٨١