نزول در يك مصحف جمعآورى كرد على بن ابى طالب عليه السّلام بود و هنوز شش ماه از رحلت نگذشته بود كه از نوشتن آن فراغت يافت .
اين مطلب در گذشته از وافى نقل گرديد و در تاريخ قرآن از اتقان سيوطى و شرح كافى ملا صالح قزوينى و در كتاب قرآن در اسلام از اتقان و مصحف سجستانى نقل شده است ابن ابى الحديد در مقدمهء شرح نهج - البلاغه در حالات على عليه السّلام گويد :
« و هو اوّل من جمع القرآن » .
پس از يكسال و خردهاى كه از رحلت ميگذشت جنگ يمامه اتفاق افتاد كه در آن هزار و دويست نفر از مسلمين از جمله هفتصد تن از قرّاء قرآن كشته شدند در كتاب « قرآن در اسلام » عدّهء آنها را هفتاد تن نقل كرده ولى جرجى زيدان در تاريخ آداب اللغة العربيّه و تاريخ تمدن اسلام آنها را هفتصد نفر از مجموع 1200 تن نقل كرده است .
بهر حال مقام خلافت از كشته شدن قرّاء بوحشت افتاده بفكر جمع قرآن افتاد زيد بن ثابت را مأمور اين كار كردند كه عدّهاى از صحابه تحت تصدّى او سور و آيات قرآن را از الواح و شاخه هاى نخلهء خرما و قطعات سفيد سنگها و از آنچه در خانهء پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و در نزد صحابه بود جمع كرده و در يك مصحف قرار دادند . جرجى زيدان در دو كتاب فوق و ابن اثير در تاريخ كامل وقايع سال 30 هجرى گويد آن نسخه نزد ابو بكر بود پس از وى بعمر رسيد و پس از عمر دخترش حفصه آن را نزد خود نگاه داشت ولى در « قرآن در اسلام ص 114 » فرموده : نسخه هائى از آن به اطراف و اكناف فرستاده شد .
در خلافت عثمان بن عفّان بوى خبر دادند كه مردم قرآن را با قرائتهاى مختلف ميخوانند و با همان اختلاف استنساخ ميكنند اهل دمشق و حمص از مقداد ، اهل كوفه از عبد اللَّه مسعود و ديگران از ديگران قرائتهاى خويش را نقل ميكنند حذيفة بن يمان كه در
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 278
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٧٨