* ( يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ الله فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيه أَجْراً عَظِيماً . وَما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الله وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَالنِّساءِ وَالْوِلْدانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِه الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها . . . ) * نساء : 74 - 75 .
آيهء اول مطلق و شامل قتال ابتدائى است ، آيهء دوم بيان دو حكم است جهاد در راه خدا و جهاد براى نجات مظلومان از چنگ ستمكاران .
اين آيات گرچه مطلقاند ولى لازم است با آياتيكه مقيداند يك جا حساب گردند مثلا آيه ايكه ميگويد * ( وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها ) * آيا دربارهء اين آيات جارى نيست ؟ با آنكه آيات ما قبل اين آيه قابل انطباق باهل كتاب است و اگر كفّار گفتند : ما ميخواهيم با مسلمانان در حال مسالمت زندگى كنيم ، كارى با آنها نداشته باشيم آنها نيز با ما كارى نداشته باشند آيا بايد به اين آيه تمسك كرد يا بآياتيكه مبيّن مطلق قتالاند ؟ و اللَّه العالم و ان مستلزم آن نيست كه كفّار پيوسته در كفر بمانند زيرا مىشود باب رفت و آمد را با آنها باز كرد و با وسائل ديگرى نفوذ يافت و اسلام را گسترش داد . جنگهاى رسول خدا ص بررسى تاريخ نشان ميدهد كه جنگهاى رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله جنبهء تدافعى داشته و تجاوز و پيمان شكنى ابتداء از جانب كفّار بوده است : جنگ بدر در جنگ بدر تجاوز از ناحيهء مشركين بود آنها دارائى مسلمانان را در مكَّه مصادره ميكردند ، آنها را بانواع شكنجه ميآزردند ، خانه هايشان را ميكوبيدند ، از مهاجرتشان بمدينه ممانعت ميكردند ، كار را به جائى رساندند كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله بهجرت مجبور گرديد . بنا بتصريح تاريخ نظر آنحضرت قافلهء قريش بود و ميخواست با گرفتن آن و مصادرهء اموال ، قريش را وادار كند كه از ايذاء مسلمانان در مكَّه خوددارى كنند و آنچه را كه از مسلمانان گرفتهاند تلافى نمايد و تا آنها بواسطهء ناامن بودن راه تجارتشان
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 236
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٣٦