* ( وَتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّه هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ) * يعنى اگر كفّار مايل بمسالمت شدند تو هم مايل باش و بر خدا توكل كن كه او شنوا و دانا است .
در اين آيه امر بمسالمت شده در صورتى كه كفّار بدان ميل كنند و صريح است در اينكه اگر كافران خواستار مسالمت باشند نميشود با آنها جنگيد آيات ما قبل قابل انطباق باهل كتاب است كه با رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله پيمان عدم تعرّض بسته و آن را مىشكستند .
3 - * ( الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا الله . . . ) * بقره : 194 . از كليت * ( فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه ) * نيز مىشود مطلب مورد نظر را استفاده كرد كه اعتداء و حمله در صورت اعتداء طرف ديگر است .
4 - * ( لا يَنْهاكُمُ الله عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ الله يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ) * ممتحنه : 8 . به حكم اين آيه كفّاريكه با ما دربارهء از بين بردن دين جنگ نكرده و از ديارمان بيرون ننمودهاند ، مىتوانند مورد احسان و عدالت ما واقع شوند ، ميتوان فهميد كه لازم است با آنها به عدالت رفتار كرد در اين صورت جنگ با آنها و حمله به آنها چطور خواهد بود ؟ ايضا آيه 92 و 93 سورهء نساء .
5 - آيات سورهء توبه دربارهء جنگ با مشركين است و در اينكه مشركين متجاوز و معتدى بودند شكى نيست و آيات نيز به آن تصريح دارند مثلا فرموده : * ( كَيْفَ وَإِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلاًّ وَلا ذِمَّةً . . . ) * توبه :
8 . * ( أَ لا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَؤُكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ . . . ) * توبه : 13 .
آيات سورهء آل عمران دربارهء جنگ « احد » نازل شده كه لشكركشى از طرف كفار بود و آيات سورهء انفال دربارهء جنگ معروف « بدر » است كه اعتداء و تجاوز مدتها از طرف مشركين بود .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 234
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٣٤