* ( مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً ) * اسراء :
80 .
مدخل و مخرج هر دو مصدراند يعنى خدايا مرا داخل كن دخول راست و خارج كن خروج راست و از جانب خويش مرا تسلط يارى دهنده عطا فرما .
شايد مراد آن است كه توفيق ده بهر كارى از روى صدق و راستى وارد شوم و براستى و بهره خارج گردم .
ندخلكم در آيهء * ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً ) * ظاهرا اسم مكان و مراد از آن شايد بهشت و شايد اعمّ باشد يعنى اگر از گناهان بزرگ كه نهى شدهايد اجتناب كنيد شما را بجاى محترم و دلپسندى داخل ميكنيم .
ادّخال از باب افتعال وارد شدن به زور و تلاش است ( راغب ) * ( لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغاراتٍ أَوْ مُدَّخَلًا لَوَلَّوْا إِلَيْه وَهُمْ يَجْمَحُونَ ) * توبه : 57 يعنى : اگر پناهگاهى يا غارهائى يا راه فرارى پيدا ميكردند بسرعت بدان روى ميكردند . به نظر ميايد كه مراد از مدخل راه فرار باشد كه شخص به آن داخل شده و فرار مىكند . طبرسى نيز قريب به آن گفته است .
دخل : ( بر وزن فرس ) كنايه از فساد و عداوت نهانى است ( راغب ) فساديكه بعقل و بدن داخل مىشود ، حيله و مكر ( اقرب ) چيزى كه از روى فساد و تباهى داخل شود و گفته شده دغل و مكر است ( مجمع ) .
* ( وَلا تَتَّخِذُوا أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ ) * نحل : 94 يعنى سوگندهاى خويش را مايهء فساد و فريب در ميان خود قرار ندهيد اين كلمه فقط دو بار در قرآن يافته است نحل : 92 94 .
دخن :
دخان يعنى دود * ( ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا ) * فصّلت : 11 ظاهرا مراد از دخان همان گازهاى غليظ است كه از زمين در وقت