چيست ؟ و پيداست كه گويندهء آنها ( تبارك و تعالى ) هم نميخواسته است معناى اين گفتارها بر هر كسى در هر دورهاى معلوم باشد . گاهى مىشود كه گوينده عمدا و دانسته مقصودش را ابهام آميز و مرموز بيان كند . . .
مطلب ايشان با ما بعد آيات كه راجع بحدوث قيامت است كاملا درست در ميايد و اين تغيير و تحوّل آمدن قيامت را نشان ميدهد يعنى روزيكه اين نظم و اين تحوّلات به آخر رسيد زمين ميلرزد و نظام از بين ميرود .
و خلاصه آنكه : نيروهاى عالم ميكشند و موادّ كشيده ميشوند و به راه ميافتند و در راه مقصود خداوندى پيش ميروند و تدبير امر ميكنند . و نتيجهء نزع و نشط و سبح عبارت است از پيش رفتن در مقصود و رسيدن به آن . معنى آيات چنين مىشود : قسم بآنهائيكه به سختى ميكنند و آنهائيكه به طرز مخصوصى كنده و رها ميشوند و آنهائيكه بطور مرموز شنا ميكنند پس آنهائيكه پيش ميروند و بعد تدبير امر ميكنند .
دثر :
دثار ( بكسر اوّل ) لباسى است كه روى لباسها بر تن كنند . و لباسى است كه شخص در خواب آن را به روى خود ميكشد ( اقرب ) * ( يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ ) * مدّثّر 1 يعنى اى جامه بخويش پيچيده بر خيز و انذار كن . گويند وقت نزول آيه آنحضرت لباسى بر خود پيچيده و استراحت كرده بود و اصل آن متدثّر و ثاء در دال ادغام شده است اين كلمه تنها يك بار در قرآن آمده است .
دحر :
طرد . راندن بقهر « دحره دحرا و دحورا : طرده و ابعده و دفعه » * ( قالَ اخْرُجْ مِنْها مَذْؤُماً مَدْحُوراً ) * اعراف : 18 گفت از آنجا بيرون شو در حالى كه مذموم و مطرود از رحمت هستى .
* ( وَيُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ دُحُوراً ) * صافات : 9 دحور چنان كه گفته شد مصدر است بمعنى طرد و آن در آيه شريفه مصدر فعل مقدّر