علماء اتفاق كردهاند كه اين آيه منسوخ است و امام صادق عليه السّلام فرموده : در جاهليت چون مردى از دنيا ميرفت از اصل مال بزن او يكسال تمام انفاق ميشد سپس بدون ميراث اخراج ميگرديد پس آيه ربع و ثمن آن را نسخ كرد و بزن از نصيب خودش داده مىشود و نيز از آنحضرت نقل است كه : اين آيه را آيهء * ( يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْراً ) * و آيهء مواريث نسخ كرده است .
در المنار آنچه را كه به نظر ما آمده از ابو مسلم نقل كرده و از فخر رازى نقل مىكند كه قول ابو مسلم را پسنديده و نسخ را نفى كرده است .
احتمال ديگرى به نظر نگارنده ميرسد و آن اين است كه امام عليه السّلام فرموده : وجوب حكم اين آيه بوسيلهء آيه ارث و عدّهء وفات نسخ شده است ولى جواز و بهتر بودن آن در صورتى كه مرد وصيّت كند و زن عمل نمايد از بين نرفته است .
در هر حال بايد دانست كه مضمون اين آيه مدّتى حكم زنان اسلامى بوده است .
* ( وَالْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ . . . ) * بقره : 233 مادران فرزندان خود را دو سال تمام شير ميدهند اين براى كسى است كه بخواهد شير دادن را تمام و كامل كند .
يعنى اگر مادران نخواهند شير تمام بدهند مىتوانند كمتر از دو سال بدهند .
محقق در شرايع فرموده :
نهايت رضاع دو سال است و جايز است به بيست و يك ماه اكتفا شود و كمتر از آن جايز نيست و اگر كسر كند بر فرزند جور كرده است ولى مىشود يك ماه دو ماه از دو سال زياد شير بدهد .
اين فتوى مضمون رواياتى است كه از اهل بيت عليهم السلام نقل شده از آن جمله سماعة از امام
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٠١