* ( الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا ) * نور : 59 حلم ( بر وزن عنق و قفل ) چيزى است كه در خواب ديده شود ( قاموس ) در اقرب گويد : لكن غالبا در خواب پريشان و قبيح به كار ميرود چنان كه رؤيا در خواب خوب .
مراد از حلم در آيه بلوغ اطفال است كه به آن احتلام نيز گويند معنى آيه چنين است : و چون كودكان ببلوغ رسيدند بايد اجازه بگيرند .
راغب حلم را در آيهء شريفه از حلم ( بكسر اوّل ) گرفته و گويد :
بلوغ حلم ، رسيدن بحالى است كه ميتواند حلم و بردبارى داشته باشد .
احْلام * ( أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلامُهُمْ بِهذا أَمْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ ) * طور : 32 ممكن احلام جمع حلم بمعنى بردبارى و يا جمع حلم بمعنى خواب باشد در صورت اوّل منظور تأنّى و دقّت است يعنى يا دقّت و تفكَّرشان به اين ، امر مىكند يا قومى طغيانگراند و در صورت دوّم گويا منظور خيالات است زيرا خوابهاى پريشان نيز يكنوع خيالاند .
* ( قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الأَحْلامِ بِعالِمِينَ ) * يوسف :
44 اضغاث مختلطهاست احلام جمع حلم بمعنى خوابهاى آشفته است چنان كه از اقرب نقل شد يعنى گفتند : خوابهاى در هم و برهم و آشفته است و ما بتعبير چنين خوابها واقف نيستيم . در اين آيه خوابهاى پريشان بدسته هاى علف و غيره تشبيه شده است .
حليم :
بردبار . اين كلمه از اسماء حسنى و صيغهء مبالغه است و معنى آن در بارهء خدا چنان كه طبرسى ذيل آيهء 225 بقره گويد : مهلت دهنده است * ( وَالله غَفُورٌ حَلِيمٌ ) * : خدا چاره ساز و مهلت دهنده است ، بگناهكاران مهلت ميدهد و در عذاب آنها عجله نميكند . نا گفته نماند مهلت دادن يكنوع بردبارى است . پس خدا حليم است يعنى در عقوبت عجله و در هر نادانى بنده ، غضب نميكند .