بخاندان فرعون رسيد ( و آن ) آتش است كه بامداد و شبانگاه به آن نزديك ميگردند و روز قيامت آل فرعون را به سختترين عذاب در آريد .
اين آيه كه عرض نار را از دخول آتش در روز قيامت ، جدا كرده روشن مىكند كه نزديك شدن به آتش در برزخ و عالم قبر است .
الميزان در ذيل اين آيه فرموده :
آيه اوّلا صريح است در اينكه ابتدا نشان دادن به آتش هست سپس وارد كردن در آن . . . ثانيا عرض به آتش پيش از قيامت است و آن عذاب برزخ مىباشد . . . ثالثا عذاب برزخ و آخرت با يك چيز است و آن نار آخرت است ليكن اهل برزخ از دور با آن معذّب ميشوند و اهل آخرت با دخول بر آن . . . ممكن است از * ( « غُدُوًّا وَعَشِيًّا » ) * بدست آورد كه اهل برزخ با صبح و شام دنيا ارتباط مختصرى دارند زيرا كه از دنيا بالكلَّيه منقطع نشدهاند .
در اينجا چهار آيه در بارهء برزخ آورديم ، سه آيه ى اوّل در - بارهء حيات برزخى شهداء و آيه ى چهارم در خصوص برزخ كفّار است . نتيجه آنكه شهيدان در برزخ منعّم و كفّار معذّباند و عذاب كفّار يكنوع بيم و هراسى است كه از نزديك شدن به آتش حاصل مىشود مانند كابوسهاى وحشتناك و خوابهاى پريشان و هراس انگيز و آن در نوبت خود و مخصوصا در صورت دائمى بودن يك عذاب شديد و دردناك است ، به نظر آوريد خوابهاى پريشان و وحشتناك دنيا را كه خواب بيننده بچه حال ميافتد و گاهى از فرياد خويش بيدار مىشود « نعوذ با لله منه » .
شيخ مفيد عليه الرحمه در شرح عقائد صدوق در فصل نفوس و ارواح نقل مىكند : حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله در كنار گوداليكه مقتولين بدر در آن بودند ايستاد و فرمود : براى رسول خدا همسايگان بدى بوديد :
او را از منزلش بيرون كرديد بعد جمع شده با او جنگيديد ، من آنچه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 184
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٨٤