مرگ زندهاند و آن يكنوع زندگى است كه براى ما مشخّص نيست * ( « وَلكِنْ لا تَشْعُرُونَ » ) * نميشود گفت :
مقصود بقاء نام نيك و فداكارى آنهاست زيرا آن اعتبارى صرف است و كلام خدا را نشايد وانگهى آن كاملا روشن و قابل فهم است پس چرا فرمود * ( « وَلكِنْ لا تَشْعُرُونَ » ) * ؟ ! .
2 - شهيدان راه خدا نه تنها زندهاند ، بلكه نزد پروردگار روزى ميخورند و از سرنوشت مؤمنانى كه نمردهاند دلخوشند زيرا كه ميدانند براى آنها بيم و اندوهى نيست .
3 - اگر اين حقيقت ثابت شود كه همه ى مردگان در عالم برزخ يكنوع حيات خفته و خفيف دارند نظير سلَّولهاى زنده و خفته ى دانه هاى گياهان ، در اين صورت بايد گفت : مدلول دو آيه ى فوق غير از اين حقيقت است ، زيرا اين دو آيه مخصوص شهداء است و شامل عموم نيست .
4 - اين آيات چنان كه گفته شد در زندگى برزخى شهيدان راه حق صريحاند ، و عموم زندگى برزخ را نميتوان از آنها استفاده كرد .
* ( « قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ قالَ يا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِما غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ » ) * يس : 27 ، گفته شد داخل بهشت شو گفت : ايكاش قوم من ميدانستند كه پروردگارم مرا آمرزيد و از اكرام شدگان گردانيد .
آيه در بارهء مرد مؤمنى است كه از رسولان دفاع ميكرد و او را كشتند ، و مىرساند كه بمحض كشته شدن داخل بهشت شد و آرزو كرد ايكاش قوم وى از اين ماجرى مطَّلع ميشدند ، اين بهشت قهرا يك حيات برزخى است ولى مثل آيات گذشته در باره ى كسى است كه در راه خدا كشته شده است و اين آيه * ( « عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ » ) * را بهتر روشن مىكند كه روزى خوردن در يك چنان بهشت مخصوص است .
* ( « وَحاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ » ) * غافر : 46 ، عذاب بد
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٨٣