جمال پاشا نجات دهد .
شريف حسين كه سياستمدارى آگاه و مسلمان و اصلاح طلب و متجدد بود ، به خواستهء آنان پاسخ داده و فرزند سوم خود يعنى فيصل بن الحسين را براى بررسى اوضاع و گفتگو با گروه افسران اعزامى و ارائه گزارش به شريف مكه ، به دمشق گسيل داشت . علاوه بر اين على بن الحسين فرزند بزرگ خود را براى گفتگو با مردم مدينه و سران عشاير و قبايل اطراف آن ، به منظور جمع آورى نيرو براى پاسخ گويى به خواسته مردم عراق و شام در زمان مناسب گسيل داشت و بالاخره فرزند دوم خود ؛ يعنى عبداللَّه را كه گفتگوگر ماهرى بود ، مأمور تماس و استمزاج سياست انگلستان نمود و از او خواست تا موضوع قيام و شورش احتمالى اعراب بر عليه عثمانيان و كمكهايى را كه انگليس مىتواند در اختيار آنان قرار دهد ، با آنان در ميان گذارد .
در دسامبر 1915 ميلادى فيصل به پدر خود گزارش از اوضاع سوريه ارائه داد ، اين گزارش از سويى اميدوار كننده بود و از سويى مأيوس كننده . او به پدرش اطلاع داد كه اوضاع جنگ به نفع اعراب نيست و دولت عثمانى همچنان با قدرت در حال جنگ است و در برابر سه لشكر دمشق و دو لشكر حلب تنها يك لشكر ترك وجود دارد و تمامى افراد لشكرهاى پنج گانه كه عرب هستند ، آمادگى براى قيام و در دست گرفتن شام را دارند ، ليكن از سويى ديگر ، مردم هنوز آمادگى تأييد اين حركت تندروانه را ندارند ، علاوه بر اين كه افسران عرب در شام بر اين اعتقاد بودند كه عاقبت پيروزى از آن آلمان است ، از اين رو خواستار تأخير اعلان شورش بودند و در اين ميان گرفتاريهايى پديد آمد كه باعث تأخير در نقشه شورش گرديد ؛ زيرا از يك سو ارتش متّفقين بر خلاف نقشهء قبلى به جاى تهاجم به
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 166
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٦٦