گفتهاند : سى و يك سال و شش ماه و نه روز بود .
هامش
[ ( ) ] بقيه ذيل از صفحه قبل :
تركيبى است يعنى معتقداتى است كه از مذاهب ديگر اخذ و تلفيق نموده است .
اين مذهب در ابتدا در بابل كه مركز عقائد و مذاهب مختلفه بود شيوع يافت . بعد به سوريه و فلسطين و به مملكت نبطىها ( شمال غربى عربستان ) رفت .
پس از آن در مصر شيوع يافت و از آن جا به طرابلس و قرطاجنه سرايت نمود .
در همان اوان مذهب مزبور در گل ( فرانسهء امروزى ) و در ايتاليا منتشر شد چنان كه تا قرن ششم ميلادى عدهء كثيرى داراى اين مذهب بودند .
در آسيا پيروان اين مذهب در زمان خلفاى بنى عباس هنوز باقى بودند .
روحانيون مسيحى با مذهب مانى سخت مخالفت ورزيدند و مورخين اسلامى متعرض اين مذهب شده ، پيروان آن را زنديق ناميدند .
بعضى تصور مىكنند « زنديق » از « سنديق » سريانى ، و اين كلمه از « صديق » آمده و صديق يكى از درجات پيروان اين مذهب بود .
چنان كه بالاخره كشفيات تورفان نشان داده ، از طرف مشرق اين مذهب تا تركستان شرقى و چين رفته و در آن زمان عدهاى از تركها پيرو آن شدهاند .
اگر چه مذهب تركيبى مانى مذهبى نبود كه قابل دوام باشد و ليكن چون مؤسس آن ايرانى بود ، مذهب او در خارجه موسوم به مذهب ايرانى شد و نام ايران و ايرانى قديم را در اطراف و اكناف عالم منتشر نمود .
( تاريخ ايران ، مشير الدوله ، ص 258 تا 260 )