صمد ذكر شده است : شخص بزرگى كه در منتهاى عظمت است ، و كسى كه مردم در حوائج خويش به سوى او مىروند كسى كه برتر از او چيزى نيست ، كسى كه دائم و باقى بعد از فناى خلق است .
لذا امام حسين بن على ع در حديثى براى « صمد » پنج معنى بيان فرموده :
« صمد » كسى است كه در منتهاى سيادت و آقايى است .
« صمد » ذاتى است دائم ازلى و جاودانى .
« صمد » وجودى است كه جوف ندارد .
« صمد » كسى است كه نمىخورد و نمىآشامد .
« صمد » كسى است كه نمىخوابد ( 1 ) .
در عبارت ديگرى آمده است « صمد كسى است كه قائم به نفس است و بى نياز از غير » .
« صمد » كسى است كه تغييرات و كون و فساد ندارد .
از امام على بن الحسين ع نقل شده است كه فرمود « صمد » كسى است كه شريك ندارد ، و حفظ چيزى براى او مشكل نيست ، و چيزى از او مخفى نمىماند » ( 2 ) .
بعضى نيز گفتهاند : « صمد » كسى است كه هر وقت چيزى را اراده كند مىگويد موجود باش ، آن هم فورا موجود مىشود » .
در حديثى آمده است كه اهل « بصره » نامه اى به محضر امام حسين ع نوشتند ، و از معنى « صمد » سؤال كردند ، امام ع در پاسخ آنها فرمود :
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » جلد 3 صفحه 223 .
( 2 ) همان مدرك .