و سوم تصور مىشود ، يا در خارج ، يا در ذهن ، و لذا گاه مىگوئيم احدى از آن جمعيت نيامد ، يعنى هيچكس نيامد ، ولى هنگامى كه مىگوئيم ، واحدى نيامد ممكن است دو يا چند نفر آمده باشند ( 1 ) .
ولى اين تفاوت با موارد استعمال آن در قرآن مجيد و احاديث چندان سازگار نيست .
بعضى نيز معتقدند : احد اشاره به بساطت ذات خداوند در مقابل اجزاء تركيبيه خارجيه يا عقليه ( جنس و فصل ، و ماهيت و وجود ) است ، در حالى كه واحد اشاره به يگانگى ذات او در برابر كثرات خارجيه مىباشد .
در حديثى از امام محمد باقر ع مىخوانيم : « أحد » فردى است يگانه و « احد » و « واحد » يك مفهوم دارد ، و آن ذات منفردى است كه نظير و شبيهى براى او نيست ، و « توحيد » اقرار به يگانگى و وحدت و انفراد او است » .
در ذيل همين حديث مىخوانيم : « واحد از عدد نيست ، بلكه واحد پايه اعداد است ، عدد از دو شروع مىشود ، بنا بر اين معنى « اللَّه احد » يعنى معبودى كه انسانها از ادراك ذات او عاجزند ، و از احاطه به كيفيتش ناتوان ، او در الهيت فرد است و از صفات مخلوقات برتر » ( 2 ) .
در قرآن مجيد نيز « واحد » و « احد » هر دو به ذات پاك خداوند اطلاق شده است .
جالب اينكه در توحيد صدوق آمده است كه مردى اعرابى در روز جنگ « جمل » برخاست عرض كرد : اى امير مؤمنان ! آيا مىگويى خداوند واحد است ؟ واحد به چه معنى ؟
ناگهان مردم از هر طرف به او حمله كردند ، و گفتند : اى اعرابى ! اين
هامش
( 1 ) « الميزان » جلد 20 صفحه 543 .
( 2 ) « بحار الانوار » جلد 3 ص 222 .