و نيت پاك باشد ، سپس فرمود : نگهدارى عمل از آلودگى سختتر است از خود عمل ، و عمل خالص صالح ، عملى است كه نمىخواهى احدى جز خدا تو را به خاطر آن بستايد » ( 1 ) .
در مورد هدف آفرينش انسان در تفسير سوره « ذاريات » ذيل آيه 56 « وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » بحث مشروحى داشتيم در آنجا هدف « عبوديت خدا » ذكر شده ، و در اينجا « آزمايش حسن عمل » ، روشن است كه مساله آزمون و امتحان از مساله عبوديت جدا نيست ، همانگونه كه كمال عقل و خداترسى و نيت خالص كه در روايات بالا به آن اشاره شده ، روح عبوديت را تشكيل مىدهد .
به اين ترتيب عالم ميدان آزمايش بزرگى است براى همه انسانها ، وسيله آزمايش ، مرگ و حيات ، و هدف اين آزمون بزرگ رسيدن به حسن عمل ، كه مفهومش « تكامل معرفت ، و اخلاص نيت ، و انجام هر كار خير » است .
و اگر مىبينيم بعضى از مفسران « * ( أَحْسَنُ عَمَلًا ) * » را در اينجا به معنى ياد مرگ كردن ، يا آماده براى مرگ شدن ، و امثال آن تفسير كردهاند در حقيقت اشاره به مصداقهايى از اين معنى كلى است .
و از آنجا كه در اين ميدان آزمايش بزرگ انسان گرفتار لغزشهاى فراوانى مىشود ، نبايد اين لغزشها او را مايوس كند ، و از تلاش و كوشش براى اصلاح خويش بازدارد ، در پايان آيه به بندگان وعده يارى و آمرزش داده مىگويد : « و او شكست ناپذير و بخشنده است » ( * ( وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ) * ) آرى او قادر بر هر چيز ، و آمرزنده هر انسان توبه كارى است .
هامش
( 1 ) تفسير « صافى » ذيل آيات مورد بحث .