به اين معنى كه انسانها را به ميدان عمل مىكشد تا ورزيده و آزموده و پاك و پاكيزه شوند . و لايق قرب خدا گردند ( 1 ) .
قابل توجه اينكه هدف « آزمايش حسن » عمل معرفى كرده ، نه كثرت عمل ، و اين دليل بر اين است كه اسلام به « كيفيت » اهميت مىدهد نه به « كميت » مهم آن است كه عمل خالصانه و براى خدا مفيد و جامع باشد ، هر چند از نظر كميت كم باشد .
لذا در اينكه منظور از « * ( أَحْسَنُ عَمَلًا ) * » چيست در بعضى از روايات اسلامى از پيغمبر گرامى اسلام ص نقل شده كه فرمود :
اتمكم عقلا ، و اشدكم للَّه خوفا ، و احسنكم فيما امر اللَّه به و نهى عنه نظرا ، و ان كان اقلكم تطوعا !
« منظور اين است كه كداميك از شما عقل و خرد كاملتر ، و خداترسى بيشتر ، و آگاهى فزونتر بر اوامر و نواهى الهى داريد ، هر چند اعمال مستحبتان كمتر بوده باشد » ( 2 ) .
بديهى است عقل كامل عمل را پاكتر و نيت را خالصتر و پاداش را بيشتر مىكند .
و در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم :
ليس يعنى اكثر عملا ، و لكن اصوبكم عملا ، و انما الاصابة خشية اللَّه و النية الصادقة ، ثم قال الإبقاء على العمل حتى يخلص . اشد من العمل ، و العمل الخالص الصالح الذى لا تريد ان يحمدك عليه احد الا اللَّه عز و جل :
« منظور اين نيست كداميك بيشتر عمل مىكنيد ، بلكه منظور اين است كداميك صحيحتر عمل مىكنيد ، و عمل صحيح آن است كه توأم با خداپرستى
هامش
( 1 ) شرح بيشتر در باره آزمايشهاى الهى را در جلد 1 تفسير نمونه ذيل آيه 155 سوره بقره مطالعه فرمائيد .
( 2 ) تفسير « مجمع البيان » جلد 10 صفحه 322 .