لحن قاطع و كوبنده اين آيات لرزه بر اندام هر منافق و مخالفى مىافكند ، به خصوص اينكه آيه گرچه در مورد خاصى نازل شده ولى به طور مسلم مخصوص آن نيست ، اين يك اصل كلى است در رابطه « منافقان » با « ساير دشمنان اسلام » و همكارى نزديك آنان با يكديگر و وعد وعيدهايى كه به هم مىدهند ، و بى پايه بودن تمام اين قول و قرارها است .
اين امر نه تنها در گذشته تاريخ اسلام رخ داد كه امروز هم نمونههاى زنده آن را در همكارى منافقان در كشورهاى اسلامى با دشمنان اسلام به چشم مىبينيم ، و در فردا و فرداها نيز صادق است ، و مسلما اگر مؤمنان راستين به وظائف خود عمل كنند بر آنها پيروز خواهند شد و نقشه هاشان نقش بر آب مىگردد .
در آيه بعد به تشريح علت اين شكست پرداخته ، مىگويد : « وحشت از شما در دلهاى آنها بيش از خوف از خدا است » ( * ( لأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ مِنَ اللَّه ) * ) .
چون از خدا نمىترسند از همه چيز وحشت دارند ، مخصوصا از دشمنان مؤمن و مقاومى چون شما .
« اين به خاطر آن است كه آنها گروهى نادان هستند » ( * ( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ ) * ) .
رهبة در اصل به معنى ترسى است كه توأم با اضطراب و پرهيز باشد ، و در حقيقت ترس و وحشتى است عميق و ريشه دار كه آثار آن در عمل ظاهر گردد .
گرچه آيه فوق در مورد يهود « بنى نضير » و عوامل شكست آنها در برابر مسلمين نازل شده ولى محتواى آن يك حكم كلى و عمومى است ، چرا كه در قلب
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 530
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٣٠