حال سه گروه از مؤمنان يعنى « مهاجرين » و « انصار » و « تابعين » با ويژگيهاى هر كدام ، در آيات مورد بحث به شرح حال گروه ديگرى يعنى منافقان و نقش آنها در اين ماجرا مىپردازد ، تا وضع حال همه را در مقايسه با يكديگر روشنتر سازد ، و اين روش قرآن است كه براى معرفى گروهها آنها را در مقايسه با يكديگر قرار مىدهد .
نخست روى سخن را به پيامبر ص كرده مىفرمايد : « آيا منافقان را نديدى كه پيوسته به برادران كفارشان از اهل كتاب مىگفتند : اگر شما را از وطن بيرون كنند ما هم با شما خواهيم بود ، و سخن هيچكس را در باره شما اطاعت نخواهيم كرد ، و اگر هم با شما پيكار شود شما را يارى خواهيم كرد » ( * ( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ ) * ) .
و به اين ترتيب اين گروه از منافقان به طايفه يهود سه مطلب را قول دادند كه در همه دروغ مىگفتند : نخست اينكه اگر شما را از اين سرزمين بيرون رانند ما هم بعد از شما در اينجا نمىمانيم تا جاى خالى شما را ببينيم ! ديگر اينكه اگر دستورى بر ضد شما صادر شود از هر كس و هر مقام باشد ، نه حالا ، هيچوقت اطاعت نمىكنيم ! سوم اينكه اگر پاى كارزار به ميان آيد ما دوش به دوش شما ايستادهايم ، و در يارى شما هيچگونه ترديدى به خود راه نمىدهيم ! آرى اينها قولهايى بود كه منافقان قبل از اين ماجرا به يهود دادند ، ولى حوادث بعد نشان داد كه همه دروغ بود .
و به همين دليل قرآن با صراحت مىگويد : « خداوند شهادت مىدهد كه آنها دروغگويانند » ( * ( وَاللَّه يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 528
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٢٨