چه تعبير تكان دهنده اى كه با انواع تاكيدها همراه است ، ذكر خداوند به عنوان شاهد و گواه ، و آوردن جمله به صورت جمله اسميه ، و نيز استفاده از « ان » و « لام تاكيد » همه نشان مىدهد كه « دروغ » و « نفاق » چنان به هم آميخته است كه جدايى در ميان اين دو ممكن نيست ، هميشه منافقان دروغگو بودهاند ، و غالبا دروغگويان منافقند .
تعبير به « اخوانهم » ( برادرانشان ) نشان مىدهد كه رابطه و پيوند بسيار نزديكى ميان « منافقان » و « كفار » است ، همانگونه كه در آيات قبل روى رابطه اخوت در ميان مؤمنان تكيه شده بود با اين تفاوت كه مؤمنان در اخوت خود صادقند ، و لذا از هيچگونه ايثار و فداكارى مضايقه نمىكنند و به عكس منافقان هيچگونه وفادارى و همدردى ندارند ، و در سختترين لحظات دست از برادران خود بر مىدارند و اين است تفاوت اخوت مؤمنان و كافران .
جمله « * ( وَلا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً ) * » ( ما هرگز سخن هيچكس را در مورد شما اطاعت نخواهيم كرد ) اشاره به اين است كه توصيهها و هشدارها و اخطارهاى محمد را در مورد شما كاملا ناديده خواهيم گرفت .
سپس براى توضيح بيشتر در باره دروغگويى آنها مىافزايد : « اگر يهود را بيرون كنند اين منافقان با آنها بيرون نمىروند » ( * ( لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ ) * ) .
« و اگر با آنها پيكار شود ياريشان نخواهند كرد » ( * ( وَلَئِنْ قُوتِلُوا لا - يَنْصُرُونَهُمْ ) * ) .
« و به فرض كه به گفته خود عمل كنند و به ياريشان برخيزند به زودى پشت به ميدان كرده فرار مىكنند » ! ( * ( وَلَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الأَدْبارَ ) * ) .
« و بعد از آن هرگز يارى نخواهند داشت » ( * ( ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 529
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٢٩