چيزى در بساط نداشته باشد ، بلكه منظور اين است زائد بر نيازها و ضرورتهاى زندگى چيزى ندارد كه بتواند با آن برده اى را بخرد و آزاد كند .
و از آنجا كه بسيارى از مردم نيز قادر به انجام كفاره دوم يعنى دو ماه متوالى روزه نيستند ، جانشين ديگرى براى آن ذكر كرده ، مىفرمايد : « و هر - گاه كسى نتواند دو ماه متوالى روزه بگيرد شصت مسكين را اطعام كند » ( * ( فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً ) * ) .
ظاهر از « اطعام » اين است كه به اندازه اى غذا دهد كه در يك وعده سير شود ، اما در روايات اسلامى در يك « مد » طعام ( يك چهارم من يا حدود 750 گرم ) تعيين شده است هر چند بعضى از فقهاء آن را معادل دو مد ( يك كيلو و نيم ) تعيين كردهاند ( 1 ) .
سپس در دنباله آيه بار ديگر به هدف اصلى اين گونه كفارات اشاره كرده مىافزايد : « اين براى آن است كه به خدا و رسولش ايمان بياوريد ( * ( ذلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه ) * ) .
آرى جبران گناهان به وسيله كفارات پايههاى ايمان را محكم مىكند ، و انسان را نسبت به مقررات الهى علما و عملا پايبند مىسازد ! و در پايان آيه براى اينكه همه مسلمانان اين مساله را يك امر جدى تلقى
هامش
( 1 ) مشهور در ميان فقهاى ما ( چنان كه گفتيم ) همان يك « مد » است ، و دليل آن روايات بسيارى است كه شايد در سرحد تواتر باشد ، بعضى در كفاره قتل خطا وارد شده و بعضى در كفاره قسم ، و بعضى در كفاره ماه مبارك رمضان ، به ضميمه اينكه هيچيك از فقهاء فرقى ميان انواع كفارات نگذاشتهاند ، ولى از مرحوم شيخ طوسى در « خلاف » و « مبسوط » و « نهايه » و « تبيان » نقل شده كه مقدار آن دو مد است ، و در اين زمينه به روايت ابو بصير كه در كفاره ظهار آمده است و حد آن را دو مد تعيين مىكند استدلال كرده ، ولى اين روايت يا بايد مخصوص كفاره ظهار باشد و يا اگر قبول كنيم كه فقهاء فرقى ميان كفارات نگذاشتهاند - همانگونه كه به راستى چنين است - بايد حمل بر استحباب شود .