اكنون كه از تفسير مفردات آيه فراغت يافتيم ، به تفسير جمعى آيات مىپردازيم .
در اينجا باز همان دو نظرى كه در تفسير آيات سابق بود تعقيب شده است .
جمع كثيرى از مفسران آيات را ناظر به ملاقات پيامبر ص براى دومين بار با جبرئيل ، در صورت اصليش ، دانستهاند ، و مىگويند منظور اين است كه بار ديگر رسول خدا ص به هنگام نزول از معراج در كنار « سدرة المنتهى » جبرئيل را در صورت اصليش ديد ، و چشم او در مشاهده اين صحنه هرگز گرفتار اشتباهى نشد .
پيامبر در اينجا بعضى از آيات بزرگ حق را مشاهده كرد كه منظور از آن يا همان صورت واقعى جبرئيل است ، و يا بعضى از آيات عظمت آسمانها و عجائب آن ، و يا هر دو .
ولى اشكالاتى كه سابقا براى اين تفسير ذكر كرديم هم چنان باقى است ، بلكه پاره اى از اشكالات ديگر بر آن افزوده مىشود ، از جمله :
تعبير به « * ( نَزْلَةً أُخْرى ) * » ( در يك نزول ديگر ) طبق اين تفسير مفهوم روشنى ندارد ، و اما بر طبق تفسير دوم پيغمبر اكرم ص در يك « شهود باطنى ديگر » به هنگام معراج بر فراز آسمانها ذات پاك خدا را مشاهده كرد ، و به تعبير ديگر خداوند بار ديگر بر قلب پاك او نزول فرمود ( * ( نَزْلَةً أُخْرى ) * ) و شهود كامل تحقق يافت ، در محلى كه منتها اليه قرب الى اللَّه از سوى بندگان است ، در كنار سدرة المنتهى ، در آنجا كه « جنة الماوى » قرار دارد ، در حالى كه « سدرة المنتهى » را حجابهايى از نور پوشانده بود .
ديده قلب پيامبر ص در اين شهود هرگز به غير حق نيفتاد ، و جز او نديد ، و در همانجا بود كه نشانههاى عظمت خداوند را در آفاق و انفس نيز
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 500
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٠