روحانى « و چيزى شبيه حالت خواب تفسير كردهاند ! در حالى كه اين پرواز جسمانى پيامبر ص نه اشكال عقلى دارد ، و نه اشكالى از ناحيه علوم روز ، كه شرح آن را در تفسير سوره اسراء بطور مبسوط بيان كردهايم ( 1 ) .
بنا بر اين دليلى ندارد كه ما ظاهر آيات و صريح روايات را به خاطر استبعادات رها سازيم .
از اين گذشته تعبيرات آيات فوق نشان مىدهد كه گروهى در اين مساله به مجادله برخاسته بودند ، تاريخ نيز مىگويد : مساله معراج جنجالى در ميان مخالفان برانگيخت .
اگر پيامبر ص مدعى معراج روحانى و چيزى شبيه خواب بود ، اين جنجال استبعادى نداشت .
2 - هدف معراج
- رسيدن پيامبر ص به شهود باطنى از يك سو ، و ديدن عظمت خداوند در پهنه آسمانها با همين چشم ظاهر از سوى ديگر بوده است ، كه هم در آخرين آيه مورد بحث در اينجا ( * ( لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّه الْكُبْرى ) * ) و هم در آيه 1 سوره اسراء ( لِنُرِيَه مِنْ آياتِنا ) به آن اشاره شده است و نيز به مسائل زياد و مهمى از فرشتگان و بهشتيان و دوزخيان و ارواح انبيا آگاهى يافت كه در طول عمر مباركش الهام بخش او در تعليم و تربيت خلق خدا بود .
3 - معراج و بهشت
از آيات مورد بحث استفاده مىشود كه پيامبر ص در شب معراج از كنار
هامش
( 1 ) تفسير نمونه جلد 12 - صفحه 17 به بعد .