مىپويند ، چرا كه گروهى از بندگان خدا هم در مشكلات به ياد او هستند و هم در نعمتها ، هرگز تغييرات زندگى آنها را از ياد حق غافل نمىكند .
تكيه روى منيبين اليه با توجه به مفهومى كه براى « انابه » سابقا ذكر كرديم كه « انابه » از ماده « نوب » به معنى بازگشت مكرر به چيزى است اشاره لطيفى به اين معنى مىباشد كه پايه و اساس در فطرت انسان توحيد و خدا پرستى است و شرك امر عارضى است كه وقتى از آن قطع اميد مىكند خواه ناخواه به سوى ايمان و توحيد بازمىگردد .
جالب اينكه « رحمت » در آيه فوق از ناحيه خدا شمرده شده اما « ضر » و ناراحتى اسناد به او داده نشده است ، زيرا بسيارى از گرفتاريها و مشكلات ما نتيجه اعمال و گناهان خود ما است ، اما رحمتها همه به خدا باز مىگردد ، خواه به طور مستقيم يا غير مستقيم .
كلمه « ربهم » كه دو بار در آيه ذكر شده تاكيدى است بر اينكه انسان ربوبيت و تدبير الهى را بر وجود خويش احساس مىكند اگر تعليمات غلط او را به سوى شرك سوق ندهد .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه ضمير در « منه » به خدا بازمىگردد و تاكيدى است بر اين حقيقت كه تمام نعمتها از ناحيه او است ، بسيارى از مفسران مانند نويسندگان الميزان و تبيان و ابو الفتوح رازى همين معنى را اختيار كردهاند هر چند بعضى ديگر مانند فخر رازى اين ضمير را به « ضر » بازگردانده و آيه را چنين معنى كردهاند : « هنگامى كه خداوند رحمتى بعد از مضرت و ناراحتى به آنها مىرساند گروهى مشرك مىشوند » ( بنا بر اين « من » در اينجا به معنى بدليت است ) .
ولى روشن است كه تفسير اول با ظاهر آيه سازگارتر مىباشد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 433
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٣