* ( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه خَيْرٌ مِنْها وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ ) * اما جمله كل آتوه داخرين : « همگى با خضوع و ذلت در پيشگاه او حاضر مىشوند » ظاهرا عام است و هيچ استثنايى در آن نيست زيرا حتى انبياء و اوليا در پيشگاه او خاضع و كوچكند ، و اگر مىبينيم در آيه 127 سوره صافات مىفرمايد :
فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ إِلَّا عِبادَ اللَّه الْمُخْلَصِينَ : « همگان در پيشگاه او حاضر مىشوند مگر بندگان مخلص پروردگار » منافاتى با عموميت آيه مورد بحث ندارد ، چرا كه آيه مورد بحث اشاره به اصل حضور در محشر و پيشگاه خدا است و دوم اشاره به حضور در صحنه حساب و بررسى اعمال است .
آيه بعد اشاره به يكى ديگر از آيات عظمت خداوند در پهنه عالم هستى كرده مىگويد : « كوهها را مىبينى و آنها را ساكن و جامد مىپندارى در حالى كه مانند ابر در حركتند » ( * ( وَتَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ ) * ) .
« اين صنع و آفرينش خداوندى است كه همه چيز را متقن آفريده » ( * ( صُنْعَ اللَّه الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ ) * ) ( 1 ) .
كسى كه اين همه حساب و نظم در برنامه آفرينش او است « مسلما از كارهايى كه شما انجام مىدهيد آگاه است » ( * ( إِنَّه خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ ) * ) .
بسيارى از مفسران معتقدند كه آيه فوق اشاره به حوادث آستانه رستاخيز است ، چرا كه مىدانيم در پايان اين جهان و آغاز جهان ديگر زلزلهها و انفجارها
هامش
( 1 ) صنع اللَّه منصوب به فعل مقدرى است همچون انذر يا صنع .