خداوند در عالم هستى ، و همچنين حوادث رستاخيز پرداخته چنين مىگويد : « آيا آنها نديدند كه ما شب را براى آرامش آنها قرار داديم » ( * ( أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيه ) * ) .
« و روز را روشنى بخش » ( * ( وَالنَّهارَ مُبْصِراً ) * ) .
« در اين امور نشانهها و دلائل روشنى است از قدرت و حكمت پروردگار براى كسانى كه آماده پذيرش ايمانند » ( * ( إِنَّ فِي ذلِكَ لآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ) * ) .
اين نخستين بار نيست كه قرآن از آثار حياتبخش شب و روز و نظام نور و ظلمت سخن مىگويد ، همانگونه كه آخرين بار نيز نمىباشد ، اين به خاطر آنست كه قرآن يك كتاب تعليم و تربيت و انسانسازى است و مىدانيم اصول تعليم و تربيت گاه ايجاب مىكند كه يك موضوع را در فواصل مختلف تكرار كنند و به ياد آورند تا كاملا خاطر نشان گردد و به اصطلاح جا بيفتد .
آرامشى كه از تاريكى شب به وجود مىآيد يك واقعيت مسلم علمى است پردههاى تاريك شب نه تنها يك وسيله اجبارى براى تعطيل فعاليتهاى روزانه است ، بلكه اثر عميقى روى سلسله اعصاب انسان و ساير جانداران مىگذارد و آنها را در استراحت و خواب عميق - و به تعبير قرآن « سكوت » - فرو مىبرد .
همچنين رابطه روشنايى روز ، و تلاش و حركت و جنبشى كه خاصيت تابش نور است نيز از نظر علمى جاى ترديد نيست ، نه فقط نور آفتاب ، صحنه زندگى را روشن و چشم انسان را فعال مىسازد ، بلكه تمام ذرات وجود انسان را بيدار كرده و به فعاليت وا مىدارد .
اين آيه گوشه اى از « توحيد ربوبى » را روشن مىسازد و از آنجا كه معبود واقعى همان رب و مدبر عالم هستى است خط بطلان بر چهره بتها مىكشد و مشركان را به تجديد نظر در عقائد خود وا ميدارد .
توجه به اين نكته نيز لازم است كه انسان بايد خود را با اين نظام هماهنگ
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 564
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٦٤