« به آنها بگو اگر چنين اعتقادى داريد دليلتان را بياوريد اگر راست مىگوئيد » ( * ( قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) * ) .
در واقع آيات گذشته همه سخن از مبدء و نشانههاى عظمت خدا در عالم هستى و مواهب و نعمتهاى او مىگفت ، ولى در آخرين آيه ، بحث را از يك گذرگاه ظريف به مساله معاد منتقل مىكند ، چرا كه آغاز آفرينش خود دليلى بر انجام آن است و قدرت بر خلقت دليل روشنى بر معاد محسوب مىشود .
و از اينجا پاسخ سؤالى كه بسيارى از مفسران مطرح كردهاند معلوم مىشود و آن اينكه مشركان كه مخاطب اين آيات هستند غالبا عقيده به معاد ( معاد جسمانى ) نداشتند با اين حال چگونه ممكن است از آنها سؤال كنيم و اقرار بخواهيم ؟
پاسخ اينكه اين سؤال ، توأم با دليلى است كه طرف را وادار به اقرار مىكند زيرا همين كه معترف باشند كه آغاز آفرينش از او است ، و اينهمه روزيها و مواهب از ناحيه او مىباشد ، كافى است كه قبول كنند امكان بازگشت مجدد به زندگى در قيامت موجود است .
ضمنا منظور از « رزق آسمان » ، باران و نور آفتاب و مانند آن است ، و منظور از « رزق زمين » گياهان و مواد غذايى مختلفى است كه مستقيما از زمين مىرويد يا به طور غير مستقيم از زمين نشات مىگيرد همچون دامها ، همچنين معادن و مواد گوناگونى كه انسان در زندگى خود از آن بهره مىگيرد .
نكتهها :
1 - مضطرى كه دعاى او به اجابت مىرسد كيست ؟
گرچه خداوند دعاى همه را - هر گاه شرائطش جمع باشد - اجابت مىكند ولى در آيات فوق مخصوصا روى عنوان « مضطر » تكيه شده است ، به اين دليل كه يكى از شرائط اجابت دعا آن است كه انسان چشم از عالم اسباب به كلى برگيرد