باز براى تاكيد بيشتر مىگويد : « آنها در حالى هستند كه دلهايشان در لهو و بىخبرى فرو رفته است » ( * ( لاهِيَةً قُلُوبُهُمْ ) * ) .
زيرا آنها از نظر ظاهر همه مسائل جدى را لعب و بازى و شوخى مىپندارند ( چنان كه جمله يلعبون به صورت فعل مضارع و مطلق به آن اشاره مىكند ) و از نظر باطن گرفتار لهو و اشتغال فكر به مسائل بىارزش و غافل كننده هستند .
و طبيعى است چنين كسانى هرگز راه سعادت را نخواهند يافت .
بعد به گوشه اى از نقشههاى شيطانى آنها اشاره كرده مىفرمايد : « اين ظالمان گفتگوهاى درگوشى خود را كه براى توطئه انجام مىدهند پنهان مىدارند ، و مىگويند اين يك بشر عادى همچون شما است » ( * ( وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ ) * ) ( 1 ) .
حال كه او يك بشر عادى بيش نيست لا بد اين كارهاى خارق العاده او و نفوذ سخنش چيزى جز سحر نمىتواند باشد « آيا شما به سراغ سحر مىرويد با اينكه مىبينيد » ؟ ! ( * ( أَ فَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَأَنْتُمْ تُبْصِرُونَ ) * ) .
گفتيم اين سوره در « مكه » نازل شده ، و در آن ايام دشمنان اسلام كاملا نيرومند بودند ، پس چه لزومى داشت كه سخنان خود را مخفى كنند ، حتى نجواهايشان را ، ( توجه داشته باشيد كه قرآن مىگويد سخنان درگوشى را پنهان مىكردند ) .
اين ممكن است به خاطر آن باشد كه آنها در مسائلى كه جنبه توطئه و نقشه داشت به مشورت مىپرداختند تا در برابر توده مردم با طرح واحدى در برابر پيامبر ص بايستند .
هامش
( 1 ) در ادبيات عرب معمول است كه اگر فاعل اسم ظاهر باشد ، فعل مفرد آورده مىشود ولى اين يك قاعده كلى و هميشگى نيست گاه به علل خاصى فعل را به صورت جمع و فاعل را اسم ظاهر مىآورند ، جمله « * ( وَأَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا ) * » نيز همين گونه است .