ممكن نيست خداوند انسانى را به بهشت بفرستد در برابر كارى كه بخاطر آن فرشته اى را از بهشت رانده است » ( اشاره به غرور ابليس است ) ( 1 ) آيات فوق اين مشكل را حل كرده مىگويد : « * ( كانَ مِنَ الْجِنِّ ) * » ( ابليس از طائفه جن بود ) آنها موجوداتى هستند از چشم ما پنهان و داراى عقل و شعور و خشم و شهوت .
و مىدانيم كلمه « جن » هر گاه در قرآن اطلاق مىشود اشاره به همين گروه است ولى آن دسته از مفسران كه معتقدند ابليس از فرشتگان بوده آيه فوق را به مفهوم لغوى آن تفسير مىكنند ، و مىگويند منظور از « * ( كانَ مِنَ الْجِنِّ ) * » اين است كه ابليس از نظر پنهان بود ، همچون ساير فرشتگان ، در حالى كه اين معنى كاملا خلاف ظاهر است .
از دلائل واضحى كه مدعاى ما را اثبات مىكند ، اين است كه قرآن از يك سو مىگويد : « وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ » « جن را از شعلههاى مختلط آتش آفريد » ( سوره الرحمن آيه 15 ) .
و از سوى ديگر هنگامى كه ابليس از سجده بر آدم سرپيچيد منطقش اين بود « خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَخَلَقْتَه مِنْ طِينٍ » « مرا از آتش آفريدى و او را از خاك و آتش برتر از خاك است » ( اعراف آيه 12 ) .
از اين گذشته آيات فوق براى ابليس « ذريه » ( فرزندان ) قائل شده است ، در حالى كه مىدانيم فرشتگان ذريه ندارند .
مجموع آنچه گفته شد به ضميمه ساختمان جوهره فرشتگان به خوبى گواهى مىدهد كه ابليس هرگز فرشته نبوده ولى از آنجا كه در صف آنها قرار داشت و آن قدر پرستش خدا كرده بود كه به مقام فرشتگان مقرب خدا تكيه زده بود مشمول
هامش
( 1 ) نهج البلاغه خطبه 192 ( خطبه قاصعه ) .