خطاب آنها در مساله سجده بر آدم شده و سرپيچى او به صورت يك استثناء در آيات قرآن بيان گرديده ، و در خطبه قاصعه نام « ملك » مجازا بر او نهاده شده است . ( دقت كنيد ) .
در كتاب « عيون الاخبار » از امام على ابن موسى الرضا مىخوانيم :
« فرشتگان همگى معصومند و محفوظ از كفر و زشتيها به لطف پروردگار ، راوى حديث مىگويد : به امام عرض كردم مگر ابليس فرشته نبود ؟ فرمود : نه ، او از جن بود ، آيا سخن خدا را نشنيدهايد كه ميفرمايد : « * ( وَإِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ ) * » ( 1 ) .
در حديث ديگرى از امام صادق ع نقل شده كه يكى از ياران خاصش مىگويد : « از امام در باره ابليس سؤال كردم كه آيا از فرشتگان بود فرمود نه از جن بود ، ولى همراه فرشتگان بود ، آن چنان كه آنها فكر مىكردند از جنس آنان است ( بخاطر عبادت و قربش نسبت به پروردگار ) ولى خدا مىدانست از آنها نيست ، هنگامى كه فرمان سجود صادر شد آنچه مىدانيم تحقق يافت » ( پردهها كنار رفت و ماهيت ابليس آشكار گرديد ) ( 2 ) .
در باره ابليس و بطور كلى شيطان بحثهاى مشروحى ذيل آيه 11 تا 18 اعراف بيان كردهايم ( تفسير نمونه جلد 6 صفحه 98 به بعد ) و در سوره انعام ذيل آيه 112 ( تفسير نمونه جلد 5 صفحه 406 ) و در سوره بقره ذيل آيه 34 ( جلد اول ) نيز بحثهايى آمده است .
2 - گمراهان را نبايد به معاونت دعوت كرد
گر چه در آيات فوق سخن از خداوند است و نفى وجود ياورى براى او از
هامش
( 1 و 2 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 267 .