خدا در ذيل آيات سوره دخان خواهد آمد .
بدون شك شجره زقوم ، هيچ شباهتى با درختان اين دنيا ندارد ، و به همين دليل از لابلاى آتش مىرويد ، بديهى است ما تنها از اين گونه مسائل كه مربوط به جهان ديگر است شبحى را درك مىكنيم .
ولى مشركان قريش ، اين تعبير قرآن را بخاطر جهل و نادانى به باد مسخره مىگرفتند ، ابو جهل مىگفت : محمد ص شما را به آتشى تهديد مىكند كه سنگها را مىسوزاند ، سپس چنين مىپندارد كه در دوزخ ، درخت مىرويد ! و نيز از ابو جهل نقل شده كه به عنوان سخريه ، خرما و كره ، حاضر مىكرد و مىخورد و به ياران خود مىگفت از اين بخوريد كه « زقوم » همين است ! ( روح المعانى ذيل آيه ) روى همين جهت ، قرآن در آيات مورد بحث ، اين شجره ملعونه را وسيله اى براى آزمايش مردم معرفى مىكند ، چرا كه مشركان لجوج آن را به سخريه مىگيرند و مؤمنين راستين در برابر آن تسليمند .
ممكن است سؤال شود كه اين شجره در قرآن به عنوان « شجره ملعونه » نيامده است ؟
در پاسخ مىگوئيم ممكن است منظور لعن خورندگان آن باشد ، بعلاوه لعن چيزى جز بعد از رحمت خدا نيست ، و بديهى است چنين درختى ، از رحمت پروردگار بسيار دور است .
ب - « شجره ملعونه » قوم سركش يهود هستند ، آنها همانند درختى هستند با شاخ و برگ فراوان اما مطرود درگاه پروردگار .
ج - در بسيارى از تفسيرهاى شيعه و اهل تسنن نقل شده كه « شجره ملعونه » ، بنى اميه هستند .
فخر رازى در تفسير خود روايتى در اين زمينه از ابن عباس مفسر معروف
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 173
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٧٣