نگفتم امسال به مكه مىرويد گفتم در آينده نزديك چنين خواهد شد ( و چنين هم شد ) .
ايرادى كه به اين تفسير متوجه مىشود آنست كه سوره بنى اسرائيل از سورههاى مكى است و ماجراى حديبيه ، در سال ششم هجرت واقع شده است ! ج : جمعى از مفسران شيعه و اهل تسنن نقل كردهاند كه اين خواب اشاره به جريان معروفى كه پيامبر ص در خواب ديد ميمونهايى از منبر او بالا مىروند و پائين مىآيند ، بسيار از اين مساله غمگين شد ، آن چنان كه بعد از آن كمتر مىخنديد ( اين ميمونها را بنى اميه تفسير كردهاند كه يكى بعد از ديگرى بر جاى پيامبر ص نشستند در حالى كه از يكديگر تقليد مىكردند و افرادى فاقد شخصيت بودند و حكومت اسلامى و خلافت رسول اللَّه را به فساد كشيدند ) .
اين روايت را « فخر رازى » در تفسير كبير ، و « قرطبى » مفسر معروف اهل تسنن در تفسير الجامع ، و « طبرسى » در مجمع البيان و جمعى ديگر نقل كردهاند ، و مرحوم فيض كاشانى در تفسير صافى مىگويد : اين روايت از روايات معروف در ميان عامه و خاصه است .
البته اين سه تفسير منافاتى با هم ندارند ، ممكن است هر سه در معنى آيه جمع باشد ولى همانگونه كه گفتيم تفسير دوم با مكى بودن سوره سازگار نيست .
اما شجره ملعونه در اين مورد نيز با تفسيرهاى متعددى روبرو مىشويم :
الف - « شجره ملعونه » كه در قرآن از آن نام برده شده ، « شجره زقوم » است و آن درختى است كه طبق آيه 64 سوره صافات در بن جهنم مىرويد ، و ثمره اى ناگوار و رنجآور دارد ( إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ ) اين شجره طبق آيات 46 تا 47 سوره دخان خوراك گناهكاران است ، نه همچون طعامهاى اين دنيا بلكه همچون فلز گداخته در دل مىجوشد كه تفسير آن به طور كامل به خواست
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 172
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٧٢