است و فورا به مبارزه با آن برخيزيم .
ضمنا از آنچه گفتيم به خوبى مىتوان دريافت كه هدف قرآن از آنچه در آيه فوق آمده ( همچنين در سوره لقمان و بعضى ديگر از سورههاى قرآن ) اين است كه كبر و غرور را به طور كلى ، محكوم كند ، نه تنها در چهره خاصى يعنى راه رفتن .
چرا كه غرور سرچشمه بيگانگى از خدا و خويشتن ، و اشتباه در قضاوت ، و گم كردن راه حق ، و پيوستن به خط شيطان ، و آلودگى به انواع گناهان است .
على ع در خطبه « همام » در باره صفات پرهيزگاران مىفرمايد :
و مشيهم التواضع :
« آنها متواضعا راه مىروند » ( 1 ) .
نه تنها در كوچه و بازار كه خط مشى آنها در تمام امور زندگى و حتى در مطالعات فكرى و خط سير انديشهها توأم با تواضع است .
برنامه عملى پيشوايان اسلام سرمشق بسيار آموزنده اى براى هر مسلمان راستين در اين زمينه است .
در سيره پيامبر ص مىخوانيم : هرگز اجازه نمىداد به هنگامى كه سوار بود افرادى در ركاب او پياده راه بروند ، بلكه مىفرمود : « شما به فلان مكان برويد و من هم مىآيم و در آنجا به هم مىرسيم ، حركت كردن پياده در كنار سواره سبب غرور سوار و ذلت پياده مىشود » ! و نيز مىخوانيم : پيامبر ص بر روى خاك مىنشست ، و غذاى ساده همچون غذاى بردگان مىخورد ، و از گوسفند شير مىدوشيد ، بر الاغ برهنه سوار مىشد .
اين گونه كارها را حتى در زمانى كه به اوج قدرت رسيد - مانند روز فتح مكه - انجام مىداد ، تا مردم گمان نكنند همين كه به جايى رسيدند باد كبر و
هامش
( 1 ) نهج البلاغه خطبه 193 .